4 dagen solowandelen op de Rothaarsteig in Sauerland
De Rothaarsteig in Duitsland laat zien dat je voor ‘bergwandelen’ in stille natuurgebieden met hoogteverschillen echt geen hele dag in de auto of trein hoeft te zitten. Na 4,5 uur boeken lezen en uit het treinraam staren, stap ik uit in Sauerland. Het is hartje januari en ik bevind me vlakbij het bekende Winterberg, maar ik ben hier niet om van de pistes te racen. Ik ga vier dagen solowandelen op de Rothaarsteig en bijbehorende rondwandelroutes.
De Rothaarsteig: een korte introductie
De 158 kilometer lange Rothaarsteig loopt van Brilon naar Dillenburg door de regio's Sauerland, Siegen-Wittgenstein en Lahn-Dill-Bergland. De meeste mensen wandelen de route in 8 etappes, maar er zijn ook een uitdagendere 6-daagse variant en een minder inspannende 12-daagse variant. De Rothaarsteig is een van Duitslands Top Trails en een Qualitätsweg. Dat betekent onder meer: perfecte markering en fijne hotels op etappe-eindpunten. Wildkamperen is in Duitsland niet legaal, maar op de houten bivakplaatsen langs de Rothaarsteig kun je toch in de natuur overnachten.
Duurzaam Rothaarsteig
De route is dus snel bereikbaar met de trein. Sauerland en Siegen-Wittgenstein zijn door het certificeringsbedrijf TourCert erkend als duurzame reisbestemmingen. Met financiering van de Europese Unie en de deelstaat Noordrijn-Westfalen wordt gewerkt om de Rothaarsteig verder te verduurzamen*. Zo zijn er bijvoorbeeld steeds meer informatiecentra, accommodaties, restaurants en attracties die zich inzetten om de CO₂-voetafdruk van de Rothaarsteigwandelaar te verkleinen.
4 dagen op de Rothaarsteig: mijn reisverslag & wandeltips
De Rothaarsteig bestaat uit de hoofdroute, toegangswegen die de route met dorpen en faciliteiten verbinden, en rondwandelingen (de ‘Spuren’). Ik wandelde solo twee etappes van de hoofdroute en twee rondwandelingen in de omgeving van Willingen.
1. Rothaarsteig van Brilon Wald naar Willingen
Vanaf station Brilon Wald klim ik steil omhoog naar de Rothaarsteig. Ik loop door een kaal beukenbos, waar ik al een stok met krullend ijshaar spot. Dit zeldzame natuurverschijnsel ontstaat wanneer water bij vorst uit nat hout naar buiten wordt geperst en bevriest. Mijn ijshaar-radar staat aan: ik zie er tientallen en doe onnodig lang over deze eerste kilometers
Op de heuvel bereik ik de Rothaarsteig, die hier een bergkam met weids uitzicht volgt. De laagstaande winterzon baadt de boomstammen en het gele gras in warm licht. In de verte zie ik rotsblokken uit een beboste heuvel steken. Dat zijn vast de Bruchhauser Steine.
De Bruchhauser Steine
Mijn route is al lang voor zo’n korte winterdag, maar ik besluit toch een uitstapje te maken naar de massieve rotspartijen. De kale stenen zijn tot 91 meter hoog en bedekt met zeldzame flora. Alleen op de Feldstein mag je omhoog, via een steile trap in de rots naar een topkruis met uitzicht.
Ik volg een grindpad omlaag en pak lager op de heuvel de Rothaarsteig weer op. Door mosrijk bos wandel ik nog een laatste keer heuvelop, naar de Richtplatz. Bij de afdaling naar Willingen vliegt een groene specht in golvende bewegingen over het pad.
Praktische tips
- De Bruchhauser Steine zijn een populaire bezienswaardigheid, dus loop deze route liever buiten het weekend.
- Neem de bus of trein naar Brilon Wald. Met de trein ben je 8 minuten onderweg. Zie deze website voor de dienstregeling.
- Een stuk van de Kammweg staat als T3 gelabeld (zie SAC-schaal), maar het pad is vooral T1 met korte stukken T2, en hoogtevreesvriendelijk.
- Voor een bezoek aan de Bruchhauser Steine moet je toegangsgeld betalen.
- Horeca onderweg: bij Bruchhauser Steine.
- De geel gemarkeerde verbindingsroute van de Richtplatz naar Willingen is niet toegankelijk als de skilift en skipiste in gebruik zijn. Volg beter mijn alternatief in de Komootroute.
- Zie ook deze kortere routevariant die over de Kammweg en langs de Bruchhauser Steine komt. Er zijn bus- en treinopties, maar die kosten veel tijd. Regel liever een transfer vanuit Willingen (20 min rijden) en reis vanaf Brilon Wald met de trein terug naar Willingen.
2. Rothaarsteig van Küstelberg naar Willingen
Voor mijn tweede etappe op de Rothaarsteig neem ik de bus naar Küstelberg, om vanaf daar terug naar Willingen te lopen. Met uitzicht over glooiende velden wandel ik heuvelop naar de bosrand. De laatste huizen verdwijnen uit zicht. Ik stap het dichte naaldbos in, waar zonneharpen het pad verlichten en ik alleen het kraken van dun ijs onder mijn voeten en vogelzang hoor.
Wat heb ik dit gemist. De rust. Het gevoel dat ik kilometers kan lopen zonder iemand tegen te komen. Het idee dat ik uren van de bewoonde wereld ben. Zoveel natuur om me heen waar geen einde aan lijkt te komen. Dat is ook wel een beetje zo, want het natuurpark Sauerland-Rothaargebergte is met 4.215 km² het grootste van Duitsland.
Neuer Hagen
Na een tijd opent het bos zich. Neuer Hagen ligt voor me, het grootste hoogveengebied van Noordrijn-Westfalen. Over heide bereik ik het topkruis op de Clemensberg, met uitzicht op de omliggende heuvels. Daarna voert de Rothaarsteig me via de Hochheidehütte terug het bos in, richting de Langenberg. Deze is met 843 meter de hoogste berg van Sauerland. Het topkruis staat tussen de bomen. De hoogste bergen hebben niet altijd het beste uitzicht. Ik pauzeer in een houten hangmat tot mijn billen bijna vastvriezen. Bij de Richtplatz verlaat ik de Rothaarsteig, om met uitzicht op de skipistes af te dalen naar het hotel.
Praktische tips
- Neem bus R48 van Willingen naar Küstelberg. Je moet bij halte Düdinghausen, Kirche overstappen van de ene bus R48 op de andere bus R48. De bussen wachten op elkaar, zeker als jij bij het instappen aangeeft dat je naar Küstelberg moet. De rit duurt 25 minuten. Zie deze website voor de dienstregeling.
- Horeca onderweg: Hochheidehütte met panoramaterras.
- De geel gemarkeerde verbindingsroute van de Richtplatz naar Willingen is niet toegankelijk als de skilift en skipiste in gebruik zijn. Volg beter mijn alternatief in de Komootroute.
3. Rothaarsteig rondwandeling ‘Blick-ins-Land Kahle Pön’
In de folder van de Rothaarsteig ontdek ik dat er nog een heideplateau in de buurt ligt. Rond de Kahle Pön is een wandeling uitgezet die start en eindigt bij de bijna CO₂-neutrale Graf Stolberg berghut. Regionale ingrediënten, zonnepanelen op het dak, nauwelijks afval en medewerkers die met de e-bike komen. Dat, en al het lekkers op de kaart, is genoeg om me naar deze heuvel te lokken.
Langs het bospad hoor ik een vogelgeluid dat ik niet ken. De vogelapp herkent het als de kruisbek: rossige vogels met een gekruiste snavel waarmee ze makkelijk de zaadjes uit dennenappels graaien. Enthousiast bereik ik de heidevlakte bovenop de Kahle Pön. Ik ben er helemaal alleen, het is er zo heerlijk stil, en aan de horizon liggen de blauwe silhouetten van heuvels. De afdaling voert door afwisselend naaldbos en open veld, met telkens weer die silhouetten aan de horizon. In de hut vind ik een warm plekje bij het raam. De huisgemaakte soep smaakt nóg beter met dit panorama.
Naar Willingen
De rondwandeling zit erop. Met Komoot navigeer ik over brede bospaden terug naar Willingen. Net buiten het bos spot ik een hangbrug op zo’n 100 meter boven de grond. De SkyWalk, die met 665 meter een van de langste hangbruggen ter wereld is. Ik krijg plaatsvervangende hoogtevrees voor de mensen die wél over de brug durven. Zij kijken neer op de hoogste skischans ter wereld. Laat mij maar lekker wandelen, door het park en onder een imposante brug door terug naar het hotel.
Praktische tips
- Het is niet mogelijk om met het openbaar vervoer bij de Graf Stolberg Hut te komen. Vraag de gastvrouw in je hotel of ze een lift of taxi voor je kan regelen.
- De Graf Stolberg Hütte is een van de meest duurzame eetgelegenheden en heeft gezellige berghutvibes. Een fijne plek voor een kop koffie of lunch na de rondwandeling.
- Je kunt ook over de SkyWalk-hangbrug terug naar Willingen wandelen. Volg dan deze route. Je kunt ook naar het bergstation op de Ettelsberg lopen en de kabelbaan naar beneden nemen.
4. Rothaarsteig rondwandeling ‘Grönebacher Dorfpfad’
Voor ik de trein naar Nederland neem, wil ik nog één rondwandeling maken. Mijn oog valt op het Grönebacher Dorfpfad. Bij de bushalte wijst een houten bord met ‘Dorfpfad’ me het dorp uit, de met weide en naaldbos bedekte heuvels in. Hier ligt meer sneeuw dan rond Willingen. Een spekglad, smal pad loopt steil af richting de kabbelende beek. Ik schuifel naar de Ruipes-Ropes-Hütte, waar ik met dampende thee uit mijn thermosfles bijkom van het avontuur.
Aan de overkant van het dorp wandel ik over een zonnige grashelling. Het is er warm genoeg om mijn jas uit te trekken. Wat een verschil met het glibberige pad dat beneden in de schaduw van de beboste heuvel ligt. Zittend op een bankje geniet ik nog even van de zon op mijn gezicht, de zang van de koolmezen en het uitzicht op de witte noordhellingen achter het dorp. Het is tijd om naar huis te gaan, met het voornemen ooit de hele Rothaarsteig te lopen.
Praktische tips
- Neem bus R48 van Willingen naar Küstelberg. Je moet bij halte Düdinghausen, Kirche overstappen van de ene bus R48 op de andere bus R48. In Küstelberg hoef je niet lang te wachten op bus S30. Deze reis duurt zo’n 45 minuten. Zie de routeplanner voor vertrektijden.
- Horeca: Grand café Gasthof Sonnental in Grönebach.
- Ik kortte de route om logistieke redenen met 4 kilometer in. Zie hier het gpx-bestand van het origineel.
Zo reis je met de trein naar de Rothaarsteig
Vanaf de Nederlandse grens reis je in 4,5 uur met de trein naar het station van Willingen. Mijn treinreisplan zag er zo uit:
- Enschede → Dortmund Hbf (2 uur)
- Dortmund Hbf → Brilon Wald in trein RE57 richting Warburg (1,5 uur)
- Brilon Wald → Willingen (10 minuten)
Er zijn meer combinaties van treinen die je naar Willingen brengen, maar deze heeft het minste aantal overstappen. Plan je eigen reis via NS International al vanaf 20 euro enkele reis. Kun je mijn reiscombi daar niet vinden? Kijk in de Deutsche Bahn routeplanner. Voor mijn treinreis kocht ik het WestFalenTarif enkel ticket van 25 euro.
Fijne uitvalsbasis voor wandelingen op de Rothaarsteig: Willingen
Ik logeerde tijdens dit avontuur in Willingen. Dit wintersportdorp heeft veel accommodaties en faciliteiten en goede trein- en busverbindingen met andere dorpen langs de Rothaarsteig. Je betaalt toeristenbelasting en krijgt daar de Sauerland Card en Meine Card Willingen plus voor terug. Met deze gastenkaart reis je gratis met trein en bus naar de startpunten van je dagwandelingen. Je krijgt ook korting op activiteiten in Willingen en omgeving.
Hier sliep ik
Das Loft Hotel Willingen was mijn thuis tijdens dit avontuur. De kamers in de bed & breakfast zijn ruim, comfortabel en stil, en het personeel is heel vriendelijk. Je begint je dag goed met een uitgebreid ontbijtbuffet. Plantaardig ontbijten is op aanvraag mogelijk. Ik bestelde voor elke dag een lunchpakket, dat zoveel fruit bevatte dat ik geen extra snacks mee hoefde te nemen. Loft is een van de Qualitätsgastgeber van de Rothaarsteig. Dat betekent dat de gastvrouw veel kennis over de route heeft en onder meer shuttleservice en bagagevervoer voor je kan regelen. Hier hoef je je als wandelaar geen zorgen te maken over bemodderde schoenen of druipende regenkleding. Meer van dit soort wandelvriendelijke accommodaties langs de Rothaarsteig vind je hier.
Hier at ik
Je hebt in Willingen uitgebreide keuze uit restaurants. Wil je ook graag plantaardig eten? Dan kun je onder meer terecht bij:
Meer tips voor wie zelf op Rothaarsteig-avontuur wil
Handige websites
- www.rothaarsteig.de/nl Tip: doet een link het niet? verander de websitetaal naar Duits en probeer het nog eens
- www.sauerland.com/nl
Hele jaar door mooi wandelen
De Rothaarsteig is het hele jaar door toegankelijk en mooi. In de winter wandel je er over knisperende sneeuw met uitzicht op witte heuvels. Ook als er weinig sneeuw ligt, zoals tijdens mijn avontuur het geval was, is het er prachtig. In de lente zijn de loofbomen frisgroen, en in de zomer staat de heide op de hooggelegen plateaus paars in bloei. In de herfst kleuren de vele beuken langs de route prachtig oranje.
De weersvoorspelling
Deze pagina geeft de actuele weersvoorspelling voor de Rothaarsteig. Ik vergelijk altijd twee weerswebsites. Een goede tweede is Bergfex voor Willingen. Bekijk daar ook de webcams in de regio.
‘s Zomers kan het op de open stukken behoorlijk heet worden. Bij de meeste Gastgeber aangesloten bij de Rothaarsteig kan je kraanwater tappen. Plan goed, zodat je gedurende de hele etappe genoeg water hebt.
De Rothaarsteig ligt vrij hoog, dus in de winter kan er sneeuw of ijs op de paden liggen. Bekijk de weersvoorspelling en de webcams en neem passende uitrusting, zoals antislipzolen met pinnetjes of sneeuwschoenen, mee. Bij twijfel kan je altijd informeren bij de lokale VVV of je geboekte hotel.
Markering & wandelkaart
De Rothaarsteig hoofdroute is gemarkeerd met een witte liggende R op een rode achtergrond. De markering van de verbindingsroutes heeft een gele achtergrond. Die van de rondwegen hebben een zwarte achtergrond. Alle routes zijn in beide richtingen goed gemarkeerd.
Sla je geplande routes ook op voor offline navigatie met je wandelapp. Deze wandelkaarten en deze routegids dekken de hoofdroute van de Rothaarsteig.
De vier routes die ik liep staan in mijn Komootcollectie.
De Rothaarsteig solowandelen
Ik ging solo op avontuur en vond dat heerlijk rustgevend. Zonder gezellige afleiding ben ik me zoveel meer bewust van de natuur om me heen. Het voelt onderweg of je heel ver weg bent van alles, maar de bewoonde wereld is nooit écht ver weg. De Rothaarsteig is ook bij locals geliefd, dus ik kwam zelfs doordeweeks op elke wandeling wel iemand tegen. Ik had op de meeste stukken telefoonbereik, maar had voor de zekerheid ook mijn Garmin InReach mini-apparaat met volgfunctie en gps-noodknop mee.
Je hond mag mee
Honden zijn welkom op de Rothaarsteig en in veel accommodaties langs de route, waaronder in hotel Loft. Voor de treinen en bussen die ik voor deze avonturen gebruikte, koop je een kinderticket voor je (grote) hond. In de trein moet hij een muilkorf om. Niet alle honden(rassen) moeten in de bus een muilkorf om, maar neem voor de zekerheid een mee.
* Ik maakte deze reis in samenwerking met Sauerland-Tourismus. Samen met Touristikverband Siegen-Wittgenstein en de Rothaarsteigverein werken zij aan een duurzaamheidsproject op de Rothaarsteig. Dit project wordt gefinancierd door de Europese Unie en de deelstaat Noordrijn-Westfalen in het kader van het ERDF NRW-programma. Ze krijgen daarbij ondersteuning van het Instituut voor Buitensport en Milieuonderzoek van de Duitse Sportuniversiteit Keulen.
