Via Belgica wandelroute: door Romeins Zuid-Limburg

Als je me voor het wandelen van de Via Belgica wandelroute in Zuid-Limburg gevraagd had hoe vaak ik aan het Romeinse Rijk denk, dan was mijn antwoord: ‘bijna nooit’. Ik ben dol op meerdaagse wandelroutes met een thema en deze bijna 70 kilometer lange route neemt me mee op tijdreis. In de trein naar Maastricht speur ik het internet af naar informatie over de vier eeuwen waarin dit glooiende stuk Nederland bij het Romeinse Rijk hoorde. Solo ga ik hier drie dagen wandelen en opladen in de heuvels van Zuid-Limburg.

Dit is de Via Belgica en de gelijknamige wandelroute

Zo’n 50 jaar voor het begin van de jaartelling veroverden de Romeinen het gebied dat we nu Zuid-Limburg noemen. Julius Caesar pakte het af van de Kelten en maakte het deel van de Romeinse provincie Gallia Belgica. Om troepen, handel en informatie snel te kunnen verplaatsen, moest er een ‘snelweg’ aangelegd worden. Deze Via Belgica verbond Boulogne-sur-Mer aan de Franse kust met het Duitse Keulen. De 400 kilometer lange weg doorkruiste het huidige Zuid-Limburg.

De overblijfselen van de weg liggen verstopt onder onze moderne wegen, huizen en voortuinen. Archeologen weten door opgravingen wel waar hij ongeveer gelegen moet hebben. Maastricht (Mosa Trajectum) en Heerlen (Coriovallum) waren bijvoorbeeld belangrijke plaatsen langs de route. De Via Belgica wandelroute loopt door deze steden en langs plekken waar archeologen resten van villa’s, badhuizen en wachttorens vonden.

De Via Belgica in het kort

• Afstand: 68,9 km
• Hoogtemeters: 740 meter stijgen en 670 meter dalen
• Aantal etappes: 3 tot 5
• Landschap: vooral bewoonde wereld, met tussendoor parken en glooiende heuvels
• Soort paden: vooral verhard, tussendoor smallere wandelpaden
• Bereikbaarheid met trein en bus: elke etappe start en eindigt bij een treinstation
• Overnachten: hotels en bed & breakfasts
• Hondvriendelijk: ja
• Routegids: niet specifiek voor deze route, wel deze Via Belgica gids met achtergrondinformatie

→ Klik hier om het reisverslag over te slaan en direct naar de praktische tips te reizen.

🥾Reisverslag van de Via Belgica wandelroute

Via Belgica etappe 1: van Maastricht naar Valkenburg

Het is nog vroeg als ik vanaf het station van Maastricht de Via Belgica-markeringen naar het centrum volg. Maastricht heette in de Romeinse tijd Mosa Trajectum, ‘oversteekplaats aan de Maas’. Vanaf de moderne brug over de rivier kijk ik uit op de oudste brug van Nederland. De resten van de Romeinse brug liggen onder het water tussen mij en de Sint Servaasbrug in. Terwijl de opkomende zon de vele kerktorens aan de horizon in oranje licht baadt, probeer ik te bevatten dat hier tweeduizend jaar geleden al mensen leefden.

Marcheren langs de Maas

Bij de 11e-eeuwse Bisschopsmolen, waar met lokale granen de lekkerste broden gebakken worden, haal ik mijn lunch voor vandaag. Niet alleen de ruïnes herinneren ons aan de Romeinse tijd. Het waren de Romeinen die kersen en ander fruit naar deze regio brachten. Met mijn heerlijke buit op zak volg ik de Via Belgica langs de Maas. De industrie aan de waterrand verraadt dat de Maas niet alleen in de Romeinse tijd een belangrijke handelsroute was.

Buiten adem groet ik mijn medewandelaars. De onrust van de werkweek is gewoon meegereisd in de trein naar Maastricht. Ik ben toch geen Romeinse militair die zo snel mogelijk van A naar B moet?! Ik ben hier om wandelend in de buitenlucht tot rust te komen. In een rustiger tempo wandel ik verder.

Woonwijk en parken wisselen elkaar af. De takken in het bosje zijn nog kaal, maar de vogels zingen alsof het al lente is. Ik picknick aan een drassig natuurgebied en lees op het Via Belgica-informatiepaneel dat hier restanten van een Romeins wegrestaurant (statio) onder de grond liggen.

Door de natuur van Zuid-Limburg

Op de route door Rothem en Meerssen maak ik hoogtemeters. Op de Herkenberg aan de rand van Meerssen staat een Via Belgica-bankje. Onder de kale akker die hier voor het Geuldal ligt werden hier resten van een Romeinse villa gevonden. Terwijl ik van mijn lunch van Limburgse granen geniet, kijk ik uit over een plek waar 2000 jaar geleden al graan verbouwd werd. Wat is er in al die tijd veel veranderd in de wereld. En wat is er veel nog net als toen.

De laatste kilometers van de dag voelt de bewoonde wereld ver weg. Ik volg de kabbelende Geul naar een open weide met kale bomen vol maretak. De Via Belgica wandelroute slingert met wat steile klimmetjes door een beukenbos. Als Groninger vind ik het bijzonder dat dit uitgestrekte heuvellandschap óók Nederland is. De route loopt langs een weer door de natuur overgenomen mergelgroeve. In de diepte graast een kudde geiten. Vanaf een uitkijkplatform geniet ik van de speelse sprongen van de jonge dieren. De neiging tot haastig marcheren is verdwenen. Ik wil zo lang mogelijk van deze rust en de natuurgeluiden genieten voordat ik Valkenburg aan de Geul in loop.

Via Belgica etappe 2: van Valkenburg naar Heerlen

Na het ontbijt trek ik de deur van Hotel Atlanta in Valkenburg achter me dicht. Mijn beenspieren moeten direct aan het werk, want ik loop de Goudsberg op. Een Valkenburgse hondeneigenaar vertelt me over de resten van een Romeinse wachttoren die op de heuvel gevonden zijn. Een weids uitzicht over de groene heuvels en Valkenburg: een logische plek voor een wachttoren.

Ik wandel over een holle weg en steil omhoog naar Klimmen. De kerk van het dorpje heeft, net als veel gebouwen in dit deel van Zuid-Limburg, gele muren. Van een documentaire over Romeins Zuid-Limburg die ik gisteren in mijn hotelkamer keek, weet ik dat de kerk op de fundamenten van een Romeinse versterkte post (burgus) gebouwd is. Naar de ene kant konden ze uitkijken op Coriovallum (het huidige Heerlen), en naar de andere kant richting de wachttoren op de Goudsberg en Valkenburg.

De graanschuur van het Romeinse Rijk

Langs een rustige asfaltweg door de velden liggen nog meer resten van een Romeins boerenbedrijf onder een kale akker verstopt. Villa Voerendaal-Ten Hove is een van de grootste villacomplexen die op de Zuid-Limburgse lössgronden zijn opgegraven. Er stond onder meer een hoofdgebouw met 30 kamers, een graanschuur met ruimte voor 100.000 kilo graan, een badgebouw en een 130 meter lange zuilengalerij. De landeigenaren verdienden duidelijk goed aan de verkoop van granen aan de tienduizenden Romeinse soldaten die de wacht hielden bij de noordgrens van het rijk.

Romeinse voetsporen in Voerendaal

In Voerendaal zie ik metalen plaatjes in de vorm van voetstappen en hoefijzers het voetpad kruisen. Het bijbehorende informatiebord leert me dat hier onder de weg overblijfselen van de oude weg gevonden zijn. Niemand weet zeker waar de hele weg precies gelegen heeft, want je kan moeilijk alle wegen en huizen verwijderen voor opgravingen. Dit is een van de plekken waarvan zeker is dat ik er in de voetsporen van de Romeinen treed. Tiener Paulien die geschiedenisles oersaai vond, had niet kunnen denken dat ik 20 jaar later zó enthousiast zou worden van deze informatie.

Over de Kunderberg naar Heerlen

Vlak voor Heerlen wacht me nog een bijzonder natuurgebied: het kalkrijke grasland van de Kunderberg. Het plateau is vrij kaal zo in de winter, maar in de rest van het jaar groeien op de schrale grond verrassend veel bijzondere plantensoorten. Over een paar maanden komen de zeldzame orchideeën uit de grond. Zittend in het gras verbaas ik me over hoe stil het hier is, terwijl ik de hoogbouw van Heerlen al zie liggen.

Een steile holle weg brengt me naar beneden. Aan de rand van de stad ligt mijn comfortabele overnachtingsplek, Hotel de Rousch. De zon schijnt, de temperatuur is mild en ik zit in een fijn wandelritme. Ik wil nog niet naar binnen en loop aan het hotel voorbij. Via een van de vele parken bereik ik het centrum van het vroegere Coriovallum. De Romeinse stad lag op het kruispunt van de Via Belgica en een andere belangrijke weg. In het Romeins Museum, dat nu gerenoveerd wordt, zijn de resten van een Romeinse badhuis uit de eerste eeuw te bezoeken. In het Romeins Kwartier rond het museum bewonder ik muurschilderingen met en zonder Romeins thema, voordat ik de bus terug naar het hotel neem.

Via Belgica etappe 3: van Heerlen naar Eygelshoven

Mijn derde en laatste wandeldag op de Via Belgica begin ik in het centrum van Heerlen. Ik loop langs het Luciushof, een voormalig klooster op de plek waar de Romein Lucius ooit zijn potten bakte. De Via Belgica slingert door heuvelachtige parken en steekt een viaduct over een drukke weg over. Zouden die Romeinen ooit gedacht hebben dat wij 2000 jaar later in blikjes op wielen met een snelheid van meer dan 100 km/u door Zuid-Limburg zouden racen? En dat er een tijd zou komen waarin je in 2 uur en 15 minuten van Amsterdam naar Rome kunt reizen? En dat er dan mensen zijn die toch liever met 4 km/u op eigen kracht over hun wegen trekken?

Ik beklim een heuvel om te pauzeren op een bankje voor de 17e-eeuwse Leenderkapel. In het naaldbos tjirpen vogels, kerkklokken klingelen aanhoudend en op de bankjes naast mij wordt Limburgs gekletst. Ik verlaat het hoorspel en volg een lange rechte weg door Landgraaf. Hier markeert een pilaar het hoogste punt van de Via Belgica wandelroute op 162 meter boven NAP.

Naar het oosten

Aan de andere kant van een groot groen park ligt Eygelshoven. Ik loop hier een deel van de etappe die naar Rimburg leidt. Hier stak de Romeinse weg de huidige grens over op weg naar Keulen. Ik vier het bereiken van dit meest oostelijke punt van mijn wandelavontuur met een lunch bij de Rimburgerhoeve. Boven de pensionstal zit een huiselijk restaurant, waar ik soep eet en naar de passerende paarden kijk. Paardrijden, dat deden de Romeinen natuurlijk ook al.

Over een uur zit ik weer in de trein naar het noorden. Als iemand me de komende weken vraagt hoe vaak ik aan het Romeinse Rijk denk, dan is mijn antwoord: bijna nooit, maar soms drie dagen lang elk uur.

📋Praktische tips voor het wandelen van de Via Belgica

Het GPX-bestand van de Via Belgica

De Via Belgica wandelroute is in beide richtingen gemarkeerd. De markeringen zijn zwart met witte tekst ‘Via Belgica’ en een pijltje. De route is echt goed gemarkeerd, maar in de bewoonde wereld liep ik nogal eens verkeerd. Dan was ik afgeleid door 50 andere stickers op dezelfde paal, stond er net iets voor of liep ik aan de verkeerde kant van de weg. Ik raad je daarom aan om de route ook in je favoriete navigatie-app te laden.

Het gpx-bestand van de route download je hier. Ik heb het routebestand ook in Komoot geladen.

3- of 5-daagse etappe-indeling

De officiële etappe-indeling heeft vijf etappes:

1. Maastricht naar Meerssen: 10,5 km
2. Meerssen naar Valkenburg aan de Geul: 13 km
3. Valkenburg naar Heerlen: 21,4 km
4. Heerlen naar Eygelshoven: 11,9 km
5. Eygelshoven naar Rimburg: 6,2 km

Mijn 3-daagse etappe-indeling zag er zo uit:

1. Maastricht naar Valkenburg aan de Geul: 24,7 km
2. Valkenburg naar Heerlen: 23,4 km
3. Heerlen naar (bijna) Rimburg: 19,4 km (ik heb de route ingekort)

Er liggen veel bushaltes langs de route, zodat je met behulp van het gpx-bestand ook makkelijk je eigen etappe-indeling kunt maken. Gebruik daarvoor bijvoorbeeld de meerdaagse routeplanner van Komoot.

Vectura: bereikbaarheid met het openbaar vervoer

Voor een Romeins avontuur hoef je geen uren in een vervuilend vliegtuig of dagen in de trein te zitten. Je bent met de trein zo in Zuid-Limburg. Elke etappe begint en eindigt bij een treinstation. Je plant je reis via NS.nl of Arriva.nl. Doordat de eindpunten zo goed met elkaar verbonden zijn, kun je de Via Belgica wandelroute ook vanuit één vaste uitvalsbasis lopen. Boek bijvoorbeeld accommodatie in Heerlen en reis met de trein naar je startpunt.

Mansiones: accommodaties langs de Via Belgica wandelroute

De etappes eindigen in dorpen en steden met veel overnachtingsmogelijkheden. Zo kun je altijd iets vinden dat binnen je budget valt, ook als je solo reist.

--> Je vindt hier een handig overzicht van accommodaties langs de Via Belgica

In Valkenburg logeerde ik in het familiehotel Hotel Atlanta. Ik werd heel vriendelijk onthaald, de kamer was heel sfeervol ingericht en stil, terwijl het hotel vlakbij het centrum ligt. Voor soloreizigers zijn er single rooms beschikbaar.

In Heerlen ging ik voor luxe en logeerde ik in een suite van Hotel de Rousch. Normaal kies ik voor lower budget accommodaties, maar ik kan zó genieten van een breed bed met hotelkwaliteit lakens, een regendouche en een zithoek na een hele dag wandelen. Dus ik nam het ervan, en keek vanaf de 9e verdieping uit over heuvels en Heerlen.

Uitzicht over Heerlen vanaf de 9e verdieping van Hotel de Rousch

Stationes: fijne horeca onderweg

Ik genoot minstens zoveel van mijn culinaire stops als van het wandelen. Daarom een lijstje van mijn favoriete horeca onderweg:

• Etappe 1: Bisschopsmolen in Maastricht (picknick meenemen), No 97 in Meerssen, Geulhemermolen in Berg en Terblijt en vegan restaurant Chalaza* in Valkenburg (favoriet, dit eten is zo goed en vers, en de mensen zijn heel vriendelijk).
• Etappe 2: Brasserie Hoenshuis in Voerendaal en dineren bij (fancy) Auberge de Rousch*. Bonustip: De Twee Gezusters in Heerlen.
• Etappe 3: Rimburgerhoeve in Landgraaf

De horecagelegenheden met een * hebben standaard plantaardige gerechten op het menu staan. Bij al deze horecagelegenheden kan je sowieso vegetarisch eten.

De Via Belgica solowandelen

Ik vind het heerlijk om in mijn eentje te wandelen. Ik ben dan veel meer gefocust op de natuur, kan in de stilte reflecteren op het leven en ik kan zo veel en lang pauze nemen als ik wil. Solowandelen op de Via Belgica vond ik ook echt fijn. Ik maakte makkelijk praatjes met andere wandelaars, het voelde in alle horecagelegenheden oké om er alleen te zitten en in de hotels genoot ik volop van alle tijd voor mezelf. Ik zou je wandeltijden wel zo plannen, dat je niet in het (half)donker door de parken of stille randen van de steden hoeft te lopen.

Leren over de Romeinse geschiedenis van Zuid-Limburg

Op de website van Zuid-Limburg krijg je een snelcursus Romeinen in Zuid-Limburg. Ik bekeek voor vertrek deze en deze Youtube-video. De Via Belgica routegids zit natuurlijk ook bomvol informatie. Slechts een paar pagina’s in dit gidsje gaan over de 69 km lange Via Belgica wandelroute. De andere pagina’s delen geschiedenis en andere routes met een Romeins thema. In 2028 opent het Het Romeins Museum in Heerlen. Een aanrader als je tegen die tijd gaat wandelen, want daar komt het verhaal van alles wat je onderweg tegenkomt samen.

Alternatieve meerdaagse wandelroutes in Zuid-Limburg

Smaakt wandelen in Zuid-Limburg naar meer? Ik liep eerder het Krijtlandpad. Dat is nog altijd een van mijn favoriete routes in Nederland. Deze loopt meer door de natuur dan de Via Belgica. De Dutch Mountain Trail is favoriet onder wandelaars die in de natuur willen heuveltrainen. Op deze pagina staan nog acht aantrekkelijke meerdaagse wandelroutes in Zuid-Limburg. Dankzij het nieuwe wandelknooppuntennetwerk kan je ook makkelijk je eigen meerdaagse wandelroute uitzetten.

Een paklijst voor de Via Belgica

Wat je niet wilt vergeten als je de Via Belgica gaat wandelen:

• een rugzak met inhoud 25 tot 40 liter
• wandelschoenen met goede demping, omdat je veel verhard loopt. Een zool met goede grip maakt het heuvelwandelen op Limburgse klei makkelijker.
• Via Belgica routegids (of lees hem thuis en bespaar gewicht in de rugzak)
• wandelkleding passend bij het weer
• regenkleding (je weet maar nooit)
• eventueel schone en nettere kleding voor als je ‘s avonds uit eten gaat
• tussendoortjes voor onderweg
• waterzak of waterflessen
• zonnebrandcrème
• zitflap voor picknicken op koude of natte bankjes
• een route-app met daarin het gpx-bestand van de Via Belgica. De route is goed gemarkeerd, maar in de bewoonde wereld zag ik nogal eens een bordje over het hoofd.

In de accommodaties waar ik logeerde waren handdoeken, shampoo en douchegel aanwezig. Wandelstokken heb je op deze route niet nodig. Je ziet ze wel op mijn foto’s, omdat ik ze op een aansluitende trip wel mee wilde

Ik wandelde deze route in samenwerking met Visit Zuid-Limburg, als onderdeel van hun inspirerende thema Hoger op, lager tempo.