3 dagen wandelen op het St Odulphuspad

Elk jaar reis ik naar Friesland voor een 2- of 3-daags avontuur in de frisse buitenlucht van de herfst of winter. Dit jaar wandelde ik drie etappes van het St Odulphuspad, een pelgrimsroute in Zuidwest-Friesland. Met de IJsselmeerkust, glooiende weilanden, oude stadjes en dorpen en uitgestrekte bossen bieden de drie etappes die ik liep genoeg variatie. In deze gratis routegids vertel ik je meer over de route, geef ik je een sfeerimpressie en deel ik alle praktische details die je nodig hebt om zelf een stukje St Odulphuspad te lopen.

Ik liep deze route in samenwerking met Friesland.nl en Waterland van Friesland.

Drie etappes van het St Odulphuspad wandelen

Het St Odulphuspad is een 260 kilometer lange pelgrimsroute in Friesland. De route is vernoemd naar de Brabantse missionaris die in de 9e eeuw naar het noorden reisde. Hij kwam de inwoners van wat nu (Zuidwest-)Friesland is, tot het Christendom bekeren. Het naar hem vernoemde klooster lag waar nu het water van het IJsselmeer klotst, nabij Stavoren. Hij werd gezien als de 'Apostel der Friezen' en heiligverklaard.

Het St Odulphuspad is verdeeld over 15 etappes, die samen meerdere lussen vormen. De routemakers hebben hun best gedaan de route zoveel mogelijk onverhard en over leuke paden te laten lopen. Ze kozen hun routes met de thema's bezinning, landschap en cultuurhistorie in gedachten. Elke etappe heeft een eigen subthema en een Latijnse naam. Ik liep drie van die etappes.

Ook fijn in de herfst en winter: opfriesen

Ik ben groot fan van het maken van meerdaagse wandeltochten buiten het wandelhoogseizoen. In de herfst en winter heb ik de neiging mezelf binnen vier muren gegijzeld te houden. Lukt het me om mezelf naar buiten te krijgen, dan vind ik dat zo hard genieten. Juist als daglicht zo schaars is, en de temperaturen zo fris zijn, is het goed om in de buitenlucht actief te zijn. Kilometers lopen door open landschap en bossen is zo goed voor mijn hoofd, de ideale manier om te ontprikkelen en even los te komen van alles. Dat noemen de mensen van de Visit Friesland 'opfriesen: opladen Friesland style'. En opladen dat doe je, met deze combinatie van overdag actief buiten zijn, onderweg lekker lunchen en 's avonds in knusse accommodaties slapen.

Opfriesen is opladen Friesland style. En opladen dat doe je, als je overdag beweegt in de buitenlucht, onderweg goed eet en 's avonds in knusse accommodaties slaapt.

Sfeerimpressie van mijn driedaagse wandeling op het St Odulphuspad

Dag 1: van Hindeloopen naar Warns

Ik begin mijn camini op het St Odulphuspad op het station van Hindeloopen. Na een heerlijke lunch bij de oude haven van het stadje, pak ik etappe 3 van het St Odulphuspad op. Een wandelmaatje loopt vandaag gezellig mee en reist 's avonds weer naar huis.

We volgen het graspad over de dijk. Rechts van ons ligt het IJsselmeer, met aan de oever kleine zandstrandjes. De hekken op de dijk kunnen niet open, maar je mag er overheen klauteren. Slalommend om de schapen wordt het stadje achter ons steeds kleiner aan de horizon. De zee aan riet voor ons hoort bij natuurgebied Bocht van Molkwar. Een pad door het riet brengt ons naar een vogelkijkhut met kegelvormig rieten dak. De telescoop in de hut mogen we gratis gebruiken om de vogels op de eilandjes te bestuderen. Tientallen aalscholvers op een rijtje, twee jonge lepelaars en drie zilverreigers. En een heleboel kleinere (water)vogels en eenden.

Door de weilanden naar Stavoren

Bij het informatiebord behorende bij het monument voor de vliegeniers die vermist raakten boven het IJsselmeer, verlaten we de dijk. We wandelen het rustige dorp Molkwerum in. We wandelen langs de kerk, met boven de deur een handgeschreven spreuk en een illustratie van een zwaan. Ik zal tijdens deze driedaagse nog vele kerken tegenkomen, maar ik ben hier vooral voor de rust en de natuur.

De laatste kilometers van de route loop ik over rustige boerenwegen tussen weilanden met ganzen en een buizerd op een paaltje. Aan de horizon rechts ligt de dijk die het water van het IJsselmeer tegenhoudt. Het landschap is hier weids, en voor mijn snel verveelde brein na een tijdje wat eentonig. Ik ben blij met gezelschap en had hier solowandelend een podcast opgezet. Langs de loodsen aan de rand van Stavoren bereik ik de oude haven van het tweede stadje van vandaag.

De laatste 6 kilometer naar Warns liggen parallel aan de weg. We zijn laat van start gegaan, omdat we eerst in Hindeloopen wilden lunchen, en hebben voor vandaag genoeg verhard gelopen en weilanden gezien. We sluiten de dag af met een kop thee en een stuk oranjekoek, en ervaren het laatste stukje van etappe 3 van het Odulphuspad dan vanuit de warmte van de bus.

Dag 2: van Warns naar Oudemirdum

Ik start mijn tweede wandeldag in pyjama met een kop thee op de veranda van het tiny house waarin ik overnachtte. Er hangt een lage mist over de weilanden, waarin een paar Friese paarden en koeien grazen. Tijd om de wandelkleding aan te trekken en aan etappe 4 van het St Odulphuspad te beginnen.

Van Warns wandel ik met uitzicht op duidelijke glooiingen in het landschap naar het dorpje Laaxum. Die glooiingen in het landschap zijn ontstaan in de voorlaatste ijstijd (keileemruggen) en de laatste ijstijd (dekzand). Achter de dijk ligt het kleinste vissershaventje van Europa. Het dorp bestaat uit een handvol kleine vissershuisjes die in een bocht in de dijk genesteld liggen.

De Mokkenbank

Aan de andere kant van de dijk ligt natuurgebied De Mokkenbank. Deze voormalige zandbank is nu bedekt met riet en struikjes en geliefd bij vogels. In de splinternieuwe vogelkijkhut De Mok kun je ze bewonderen. Een beetje geluk moet je daarvoor wel hebben, want ik zag alleen drie overvliegende kraaien. Je mag het gebied niet betreden en een voormalig wandelpad is verboden toegang. Je kunt over de dijk lopen en over hekken klauteren, of de weg volgen.

In Bakhuizen zie ik de eerste verwijzingen naar St Odulphus. De Sint Odulphusstraat bijvoorbeeld, en de St Odulphuskerk.

Het Rijsterbosch

Een fietspad langs een bomenlaan leidt me naar het Rijsterbosch. Bij Friesland denk je misschien niet direct aan loofbossen en leuke bospaadjes, maar die zijn hier dus echt. Ik volg de bospaden naar de Mirnser Klif. Een trappetje maakt het hoogteverschil zichtbaar. Een stukje verderop ligt een zandstrand dat geliefd is bij kitesurfers, en op zonnige dagen als badstrand wordt gebruikt. Ik geniet er zittend op het zand van uitzicht op de honderden zwanen die zich op het IJsselmeer verzameld hebben.

Na een lunch in het Paviljoen, volg ik het wandelpad het Rijsterbosch weer in. Na een stukje parallel aan de weg, slingert de route links en daarna rechtsom een bosje, om in het centrum van Oudemirdum te eindigen.

Dag 3: van Oudemirdum naar Wijckel

Oudemirdum ligt ingeklemd tussen de bossen van Gaasterland. Niet verrassend dus, dat ik met een picknick van de bakker op zak zo weer in een bos sta. De meeste kilometers van deze etappe wandel ik door loofbossen. Het St Odulphuspad volgt een fijne afwisseling tussen brede beukenlanen en smalle, minder rechte paden door gemengd bos. Het zonlicht laat de herfstkleuren nog beter uitkomen. Ik kom een paar hondenwandelaars tegen, maar heb de paden op deze maandagochtend grotendeels voor mij alleen.

Het eerste bos waar ik doorheen loop heet Bos Elfbergen. Dit grootste bos van Gaasterland werd in de 19e eeuw aangelegd. Omringd door naald- en loofbomen ligt een vijvertje met een houten bruggetje erover. Even pauze met thee uit de thermosmok, en een plak Fries suikerbrood erbij.

Lycklamabos

Aan de andere kant van een weg en golfbaan ligt nog zo'n groot bosgebied: het Lycklamabos. Vanaf een pad over een singel zie ik tien reeën grazen en achter elkaar aan dartelen. Als ze al door hebben dat ik naar ze sta te kijken, boeit het ze weinig. De jonge Friese hengsten aan de andere kant van het pad zijn nieuwsgieriger, en drommen samen bij de omheining.

Ik verlaat het bos even voor een stukje door de weilanden, om het dorpje Nijemardum te bezoeken. Ik zie de kerktoren al van verre liggen. Hoe dichterbij ik kom, hoe duidelijker wordt dat deze kerk niet veel meer is dan alleen nog die toren omringd door graven. De rest van de kerk werd al in de 18e eeuw gesloopt.

Into the Bremer Wyldernis

Het leuke aan een meerdaagse zoals het St Odulphuspad lopen, is dat je op plekken komt waar je niet speciaal een lange reis voor zou maken, maar die toch interessant zijn om te bezoeken. Het bosje aan de achterkant van Nijemardum bijvoorbeeld. De bodem bestaat uit vele parallel gelegen geulen, en is bedekt met vele varens.

Na het uitstapje naar Nijemardum, wandel ik terug het Lycklamabos in. Aan de rand ligt een dahliaplukweide, met aan de andere kant van de weg de Bremer Wyldernis. Nog meer bos en bospaden!

Na zo'n 15 kilometer zit de lange boswandeling door Gaasterland er op. Langs grote boerderijen wandel ik naar de bushalte aan de grote weg. Opgefriest reis ik weer naar huis.

Zelf 3 dagen wandelen op het St Odulphuspad: mijn route

Gebruik mijn routebestanden om je eigen avontuur te plannen:

• dag 1 zoals ik hem liep en zoals het origineel is. Deze etappe heet Via (etappe 3)
• dag 2 zoals ik hem liep (is origineel). Deze etappe heet Promontorium (etappe 4)
• dag 3 zoals ik hem liep, of verlengd tot Wijckel. Deze etappe heet Bellum (etappe 5)

Zie de etappe-updates voor alternatieve routes langs wandelknooppunten. Die routes zijn soms langer, en pakken de leukste paadjes niet mee. Op de gelinkte etappe-informatiepagina's staan belangrijke route-updates.

Geen markering

Het St Odulphuspad is niet gemarkeerd. Je komt een paar bordjes tegen met het routelogo, maar die zijn puur bedoeld om andere mensen nieuwsgierig te maken naar deze mooie tocht.

Het St Odulphuspad heeft een eigen informatiewebsite, handige routegids en routes in de app RoutAbel (Android en Apple). Die app vind ik weinig gebruiksvriendelijk. Zonder routegids met QR-codes is het lastig de etappe te vinden. Dat gaat makkelijker als je al op het startpunt staat en bij 'routes in de buurt' kunt kijken. Ik gebruikte Komoot voor navigeren, en de route in de Odulphus-app voor de icoontjes met achtergrondinformatie langs de route. Op WaterlandvanFriesland.nl staat ook route-informatie.

Hier kun je lekker lunchen onderweg

Mijn reis begon goed met een broodje bij Lunchroom Rutmer's in Hindeloopen. Het voelt hier alsof je iemands eetkamer binnenstapt, met persoonlijke foto's en aandenkens aan de muur, een platenspeler in de hoek en spelletjes op tafel. In de keuken staat de 20-jarige Rutmer, die zijn lunchroom op zijn 18e met zijn moeder startte (hij was te jong om dit alleen te mogen doen). Ze serveren 'simpele maaltijden, maar goed uitgevoerd, zoals we zelf ook willen eten.'  De eieren halen ze lokaal, de melk is biologisch en de falafel wordt bijvoorbeeld zelf gemaakt. Die laatste is echt heel lekker.

Paviljoen 't Mar

Op de tweede wandeldag pauzeerde ik in het grotere en ook gezellige (maar in het weekend wat rumoerige) Paviljoen 't Mar. Het restaurant en terras liggen aan een strandje aan het IJsselmeer, op de 2,5 meter hoge Mirnserklif. Het is hier geen probleem als je op wandelschoenen en in natte regenkleding binnenloopt. Op de kaart staan ook lekkere broodjes met vegetarisch beleg.

Picknick van de bakker

Langs de derde etappe zit geen horeca, maar je kunt wel heel smakelijk picknicken als je 's morgens lunch haalt bij Bakkerij Twijnstra in Oudemirdum. Deze bakkerij is heel leuk ingericht, met ook een leuk zithoekje voor wie voor vertrek koffie wil drinken of wil ontbijten. En niet onbelangrijk: de broodjes en baksels zijn hier echt heel goed. Het vriendelijke personeel kan ook broodjes beleggen voor onderweg.

Supermarkten onderweg

Boodschappen doen kan in...

• Hindeloopen
• Stavoren
• Bakhuizen
• Oudemirdum: bakkerij en buurtsuper

Comfortabel overnachten deed ik in een tiny house en hotel

Na de eerste wandeldag op het St Odulphuspad logeerde ik op Camping de Weyde Blick in Warns. De camping ligt tussen een rustige dorpsstraat en uitgestrekte weilanden. Je kunt er in je eigen tent kamperen, of in een van de huisjes bij de stacaravans overnachten. Het tiny house waarin ik overnachtte staat aan de rand van het weiland. In de woonkamer staat een kacheltje met zitje, in het keukentje kun je zelf koken (boodschappen meenemen uit Stavoren) en vanuit bed kijk je door het grote raam uit op de ochtendmist boven de weilanden.

Hotel Boschlust

De tweede avond van mijn avontuur logeerde ik bij Hotel Boschlust in het rustige centrum van Oudemirdum. De kamers zijn zo comfortabel en sfeervol ingericht, dat ik om zeven uur al op bed lag. Pas na een warme douche en een heerlijk, goed vullend diner in het restaurant beneden. Het voelt hier heel huiselijk, en ook hier zijn de mensen zo vriendelijk. Oh, en dat ontbijt met verse broodjes van de bakker wil je niet overslaan. Tip als je er tijdens openingstijden bent: het interactieve bezoekerscentrum Mar en Klif aan de overkant.

Kortere etappes

Ik liep tussen de 17 en 20 kilometer per dag. Vind je die afstanden wat lang voor jouw wandelconditie of de beperkte daglichturen? Het St Odulphuspad slingert door het Friese landschap. Je kunt heel makkelijk een lus of twee afsnijden. Sla mijn Komootroutes op in je profiel en open ze via 'Bewerken' in de routeplanner. Nu kun je waypoints (bolletjes met nummer) verwijderen, en past Komoot de route aan.

Je kunt sommige stukken route met de bus doen. De laatste 4 kilometer van Stavoren naar de camping in Warns verkoos ik een busrit boven wandelen langs de weg waarover de bus rijdt. De laatste kilometers langs de weg naar Wijckel sloeg ik over, door bij halte Vinkebuorren al de bus naar huis te nemen.

Een tweedaagse op het St Odulphuspad

Heb je geen drie, maar wel twee dagen de tijd? Dan kun je twee etappes van deze route kiezen.

• kies mijn dag 1 en dag 2 voor uitzicht over het IJsselmeer en weilanden, vogels kijken en Friese stadjes.
• kies mijn dag 2 en 3 voor boswandelen en de glooiende weilanden van Gaasterland. Het eerste stuk van Warns naar Bakhuizen loopt langs de weg. Dat zou ik dan overslaan en in Bakhuizen starten. De tijd die je daarmee wint kun je doorbrengen in Paviljoen 't Mar en het bezoekerscentrum Mar en Klif in Oudemirdum.

Zo kom je bij het startpunt en reis je weer naar huis

Hindeloopen heeft een treinstation met verbindingen met de grotere plaatsen Leeuwarden en Sneek. Vanaf het station van Hindeloopen is het 20 tot 30 minuten lopen naar het centrum van het stadje.

Ik eindigde mijn route bij bushalte De Vinkebuorren, Wijckel. Vanaf daar rijdt een bus naar onder meer Sneek en Heerenveen.

Kom je met de auto? Parkeer hem bij station Hindeloopen of op de (iets afgelegener) carpoolparkeerplaats bij bushalte De Vinkebuorren. De twee plaatsen zijn met twee bussen en een overstap in Workum met elkaar verbonden. Let in Hindeloopen op dat je parkeerplek geschikt is voor (gratis) langparkeren.

Je hond is welkom op deze drie etappes van het St Odulphuspad

Ik heb op de bordjes van de natuurbeheerders gelet, en nergens stond dat honden niet welkom zijn. Wel moet je hond in de natuurgebieden, en natuurlijk ook in de buurt van vee en vogelkijkhutten, aangelijnd zijn. Nabij Hindeloopen is een klein stuk dijk verboden voor honden. Dat staat duidelijk aangegeven, en daar kun je over de weg lopen. Vraag zelf even na of je hond welkom is in de accommodaties, en zoek anders naar alternatieven. Warns en Oudemirdum hebben busverbindingen met omliggende plaatsen waar je ook naar hondvriendelijke accommodaties kunt zoeken.

Ik liep de route solo en dat was fijn

Twee van de drie dagen liep ik alleen. De eerste zou ik ook alleen lopen, maar een familielid was vrij en ik ben al zo weinig in Nederland, dus het werd een samenwandeling. Solowandelen vind ik hier helemaal fijn en helpt me ook echt tot rust te komen. Alleen lopend heb ik veel meer oog voor de natuur, en kan ik veel helderder nadenken en ongestoord dagdromen. De wat langere, minder afwisselende stukken in de route vind ik solo soms wat saai, maar dan zet ik een podcast op. 's Avonds in alle rust lezen bij de kachel of onder de dekens, vroeg slapen, 's morgens nog wat luieren in bed: ook fijn.

Tip: de route zoals ik hem liep, eindigt op een afgelegen carpoolplek (halte De Vinkebuorren, Wijckel) waar ik me in mijn eentje in schemer of donker niet fijn zou voelen. Moet je van de reisplanner langer dan 5 minuten wachten op jouw bus? Neem eerst een andere bus naar Wijckel of een andere meer bewoonde plek.

Niet vergeten mee te nemen

• Schoenen met demping in de zool
• Warme en winddichte kleding
• Waterdicht, doorschijnend zakje voor je telefoon
• Een comfortabele wandelrugzak
• Thermoskan of -mok
• Fries suikerbrood voor de picknick
• Een opvouwbaar zitmatje voor op natte bankjes
• Warme pyjama en warme sokken
• Kruik, als je de ruimte hebt
• Je bankpasje of OV-chipkaart

Zie ook mijn handige gratis voorbeeldpaklijst voor avonturen zoals deze.

Inspiratie voor meer opfriesen

Opfriesen is een jaarlijkse traditie voor me aan het worden. Meer inspiratie voor een herfst- of winteravontuur in Friesland:

• 2-daags microavontuur vanuit Dokkum. Met de fiets naar een tiny house aan de rand van Dark Sky Park Lauwersmeer en weer terug. In de lente en zomer kun je ook mooi een 2-daagse kanotocht in Noordwest-Friesland maken.
• Een 2- of 3-daagse ontspanning-triatlon in Noordwest-Friesland: fietsen, wandelen en suppen.
• Twee dagen gravelbiken in Zuidwest-Friesland op een door mij uitgezette route. Ook voor wie niet heel vaak (lang) fietst.
• Een paar etappes van de 100 km van Appelscha wandelroute
• Visit Friesland deelt op haar Opfriespagina meer leuke ideeën

Zie voor meer inspiratie voor (wandel)avonturen in deze regio en provincie ook Waterland van Friesland en Friesland.nl