De 100 km van Appelscha: rondwandeling in Friesland

Bij Friesland denk je misschien niet direct aan heidevelden met exmoorpony's, open vlaktes met zandduinen, vennen met zeldzame libellen en veengebied met kraanvogels. Het zuidoosten van de provincie wordt niet voor niets 'Het Andere Friesland' genoemd. Langs alle natuurgebieden in het Buitensport Walhalla bij Appelscha is een lange rondwandeling uitgezet: de 100 km van Appelscha.

Ik wandelde de route in maart 2026 en vond de afwisseling in landschappen, de fijne horeca en bijzondere overnachtingslocaties geweldig. Deze wil je lopen, en daarom: een complete routegids voor de 100 km van Appelscha.

De 100 km van Appelscha in het kort

• afstand: 100 kilometer (surprise!)
• rondwandeling, dus je kunt starten en eindigen waar je wilt
• deels door bossen en over heide, deels tussen de landerijen
• wandel van b&b naar b&b of van camping naar camping. Zie de locatiezoeker die bij de route hoort en de interactieve kaart van Zuidoost-Friesland voor logeeradressen, horeca en andere handige locaties.
• routegids: dit lichtgewicht exemplaar met wandelknooppunten, een lijstje met horeca en slaapplekken onderweg, beknopte info over de natuurgebieden en een stempelkaart (hierover later meer).
• officiële route-infosite

Buitensport Walhalla bij Appelscha

De 100 km van Appelscha-wandelroute is uitgezet langs de natuurgebieden en fijne faciliteiten van het Buitensport Walhalla bij Appelscha. Appelscha is één van de plaatsen langs de route, maar het Buitensport Walhalla dekt een veel groter buitenspeelparadijs in het zuidoosten van Friesland. Je kunt er wandelen over het uitgebreide knooppuntennetwerk, wielrennen over stille landwegen, mountainbiken op avontuurlijke route, klimmen op uitdagende parcoursen en paardrijden over uitgestrekte zandpaden. Als kind kwam ik hier al graag buitenspelen, en dat is bijna 30 jaar later niet anders. Nu bouw ik er geen zandfiguren en klim ik niet in bomen, maar ga ik op vogelsafari met mijn verrekijker en volg ik genummerde bordjes alsof de 100 km van Appelscha een grote speurtocht is.

Het Andere Friesland

Dit zuidoosten van Friesland wordt dus 'Het Andere Friesland' genoemd. Dit deel van de provincie staat niet bekend om de grote meren, de Waddeneilanden en de Elfsteden, maar om de parklandschappen, bossen, beekdalen en duinen. Ook in andere delen van deze Friese regio kun je prachtig wandelen. En fietsen (zoals deze 2-daagse gravelbikeroute die ik eerder uitzette), suppen, kanoën, blotevoetenpaden volgen, hutten bouwen, geocachen, etc. Zie de interactieve kaart voor ideeën. Deze regio heeft trouwens ook een rijke geschiedenis waarin turf en adel een belangrijke rol speelden. Leuk om je voor vertrek al even in te verdiepen, zodat je het landschap waar je doorheen loopt beter begrijpt.

Reisverslag: de 100 km van Appelscha

Ik startte de 100 km van Appelscha in Nijeberkoop, en wandelde hem met de klok mee. Hieronder deel ik een kort dagverslag, om je een beeld van de landschappen langs elke etappe te geven.

Dag 1: van Nijeberkoop naar Donkerbroek

Voordat wandelmaatje Hilde en ik Nijeberkoop verlaten om aan ons avontuur te beginnen, bezoeken we de winkel van natuurboerderij Boeren in het Bos. Bosboer Richard en bosboerin Mariska zijn inspirerende voorbeelden op het gebied van regeneratief boeren en goed eten. Hun varkens scharrelen in het bos, hun koeien grazen in natuurlijke weilanden en in hun zelfoogsttuin pluk je biologische groenten zelf uit de aarde. Het is maart, dus er groeit nog niet zoveel, maar de self service winkel is gelukkig gevuld met lekkere ingrediënten voor onze picknicklunch.

Naar de Delleboersterheide

Die lunch nuttigen we op de Delleboersterheide. Na kilometers tussen de weilanden, parallel aan een brede sloot en langs de Bekhofschans bereiken we het uitgestrekte heidegebied. Op een groene heuvel staat een bankje met uitzicht over een lapjesdeken van nu bruine heide en geel gras. Een kudde Exmoorpony's, die de Friese natuurbeheerder helpen het gebied in stand te houden, steekt in een rijtje het glooiende landschap over.

We maken een grote slinger over de Delleboersterheide en zien een piepjong Exmoorveulen dat elke keer dat het zijn hoofd naar de grond brengt onhandig op zijn benen zwabbert en op zijn knieën valt. Ik vind dit een hoogtepunt, maar Hilde is meer geïntrigeerd door de levendbarende hagedis waarover ze op een bordje las. Deze reptiel broedt haar eieren grotendeels uit vóórdat ze ze legt. 'Vast een levendbarende hagedis' grapt Hilde als we weer eens iets kleins razendsnel van het pad het gras in zien schieten.

Diakonievene

Aan de andere kant van een rustige weg ligt het natte natuurgebied de Diakonievene. Dit voormalig turfwingebied is het leefgebied van vele ringslangen, adders, kikkers en vele soorten libellen. In waterplas De Catspoele komt meer dan de helft van alle libellensoorten in Nederland. Tussen mei en augustus fladderen ze rond de libellenvlonder, vanaf waar je in de lente en zomer ook slangen kunt zien zwemmen of zonnen. Wij zijn nog wat te vroeg in het jaar, maar genieten van het uitzicht over het spiegelende meer.

Door wandelbos Ontwijk

Een kilometerslang graspad voert ons langs het Tjongerkanaal, een belangrijke vaarroute uit de hoogtijdagen van het turfsteken in Oost-Friesland. We bereiken het wandelbos Ontwijk, aan de rand van Donkerbroek. Bomen, een heideveld en een slootje met grootheidswaanzin die ons pad verdrinkt. We balanceren op verrotte boomstammen, omdat dit beetje avontuur veel leuker is dan omlopen. 'Ik voel me weer helemaal fris in het hoofd',' meld ik Hilde, die zich ook steeds meer verheugde op een dutje op onze logeerplek.

Overnachten in Donkerbroek

Die logeerplek ligt net buiten Donkerbroek: bed and breakfast 't West. Het Duitse stel Matthias en Markus runt een sfeervolle en erg comfortabele B&B in de achterste helft van een Friese boerderij. We worden vanaf aankomst in de watten gelegd: een kop thee met stroopwafel aan de picknicktafel in de zonnige tuin, met gezelschap van de scharrelkip. Een keukentje met thee, koffie, soep en minibar. Een ruime slaapkamer met een breed bed, zitje en badkamer met regendouche. We waren van plan bij het nabijgelegen restaurant Het Witte Huis te gaan eten, maar eten in plaats daarvan badend in comfort uit een zakje.

Dag 2: van Donkerbroek naar Haulerwijk

De ochtendzon verlicht de uitgebreid gedekte ontbijttafel van de B&B. We nemen afscheid van onze gastheer en starten met nog wat stramme spieren aan de wandeling. 'Paulien, wil jij ook een stempel?' klinkt over de weg. Oeps, onze eerste stempelmogelijkheid direct gemist! Onze gastheer rent terug naar huis en komt met zijn 100 km van Appelscha-stempel weer naar buiten. Nu kunnen we echt aan de wandeling beginnen.

Over de Duurswouderheide

In mijn early 20s rende ik met mijn hardloopgroepje over de Duurswouderheide. Nu geniet ik in rustiger tempo van  het grootste aaneengesloten heideveld van de provincie Friesland. Drentse heideschapen luieren in de lentezon, en een kindje speelt met zijn moeder aan de rand van een vennetje. We zien slechts een klein deel van het 150 hectare grote gebied, en wandelen verder door het bos.

Lunchstop

We verlaten de route even voor een stop in Waskemeer. We genieten in t-shirt op het terras van De Herberg van een door de vrijwilligers bereidde lunch. Na dit voorproefje op de zomer pakken we de route weer op. Langs de rand van een weiland ligt een smal pad met hekjes. 'Hier kom je alleen als je deze route loopt, anders weet je niet dat je hier kunt lopen,' merkt Hilde terecht op. De 100 km van Appelscha loopt door gebieden waar ik al sinds mijn kindertijd kom, en toch ontdek ik steeds nieuwe plekken.

Door het Blauwe Bos

Het Blauwe Bos is zo'n gebied waar ik regelmatig langs rijdt, maar zelden in wandel. Vanaf de doorgaande weg lijkt het ruim 300 hectare grote bosgebied veel kleiner dan het is. We wandelen langs de sparren met blauwachtige onderkant van de naalden, waaraan het bos volgens velen zijn naam dankt. Het Blauwe Bos is niet alleen bos, maar ook heide, loofbos en watertjes.

Naar Camping Fraai

Een lang wit zandpad leidt ons uit het bos, recht op Camping Fraai en Haulerwijk af. Eigenaresse Miranda leidt ons rond: naar het theehuis waar gasten op de bank en bij de kachel kunnen genieten van thee en koffie, langs unieke accommodaties in de vorm van een surfbus en een pipowagen en naar het toiletgebouw met een enorme print van het Meisje met de parel op de wand.

We kiezen een plekje op het omliggende kampeerveld en wandelen zonder rugzak naar Pand 1880 voor een verrassings-driegangenmenu. Na ruim twee uur in de gezellige ruimte onze energievoorraden aangevuld te hebben, wandelen we onder een heldere sterrenhemel naar onze tenten.

Dag 3: van Haulerwijk naar Ravenswoud

'Ik heb maar één wens voor deze tocht: kraanvogels zien,' deel ik Hilde mee. Onderweg naar Veenhuizen speur ik de landerijen af op zoek naar de elegante grote vogels. Ondertussen zitten Hilde en ik in een heerlijk 'we zijn al heel lang samen op pad'-modus, waarin onze gesprekken wisselen tussen 'heb jij je AOV al geregeld' tot het zingen van 'draai een keer in het rond, stamp met je voeten op de grond'. Aan de rand van Veenhuizen wijst een bordje ons naar 'het vierde gesticht', dus we lijken de goede kant op te gaan.

Door Veenhuizen

In het oude deel van Veenhuizen staan stichtelijke termen als 'Werkzaamheid' en 'Contrôle' op de gevels. Veenhuizen werd in 1823 gebouwd als een van de zeven Koloniën van Weldadigheid. Hier werden arme gezinnen, wezen en landlopers 'heropgevoed'. Ze werkten in het afgesloten dorp in ruil voor onderdak en voedsel. Veenhuizen was ook een gevangenis en een gesticht. Dit is de geschiedenis van dit UNESCO Werelderfgoed in een notendop, maar lees je voordat je deze route gaat lopen vooral verder in.

Over het Fochteloërveen

Door de bossen van Veenhuizen, waarin ik in het verleden menig hardloopwedstrijd rende, bereiken we het Fochteloërveen. We picknicken aan de rand van een van de laatste hoogveengebieden in West-Europa, voordat we een lang zandpad en vervolgens een plankenpad door het 2500 hectare grote natte ecosysteem volgen.

Sinds 2001 broedt de kraanvogel op eilandjes die moeilijk bereikbaar zijn voor vossen en andere roofdieren die niet van zwemmen houden. Ze zijn moeilijk te zien als ze tussen het hoge gele gras zitten, maar je kunt ze hier vaak wel horen. We hebben weinig geluk, maar dat bederft de pret niet.

Tip: maak een heen-en-weertje naar uitkijktoren De Zeven (zie route-app of bordjes onderweg).

Door de Compagnonsbossen

Langs een vogelkijkhut, grote plassen en Exmoorpony's in natuurgebied De Fochtel bereiken we de Compagnonsbossen. Dit bos, doorkruist door brede, rechte paden en sloten, is in de 19e eeuw aangelegd door de veenbazen, de 'compagnons', van de Veencompagnieën. Aan de andere kant van het grote naaldbos ligt het stille dorp Ravenswoud.

'Net wildkamperen, maar dan legaal en nét ietsje meer luxe'

Aan een brede sloot, omgeven door weilanden, ligt de natuurlijke oase van Machiel en Amanda. Minicamping De Witte Raaf wordt door hen omschreven als 'net wildkamperen, maar dan legaal en nét ietsje meer luxe'. Op het veldje tussen de bomen staan picknickbanken en een gebouwtje met een wasbak, composttoilet en buitendouche.

We mogen twee fietsen lenen en fietsen in 15 minuten naar Appelscha. Daar halen we bij De Bakkers van Verloop alvast een ontbijt met broodjes, jam en puur vruchtensap voor morgenochtend. We fietsen verder naar Family Appelscha, waar het gezellig druk is. Ik laat me verleiden door een nachoburger, een feestelijk drankje en een warme wafel met ijs voor dessert.

Bij terugkomst op de minicamping wacht ons nog meer genieten: we hebben de wellness aan de rand van het weiland gehuurd voor een avondje hottub onder de sterren. Dit is wildkamperen met heel veel luxe en I love it.

Dag 4: van Ravenswoud naar Oude Willem

Een winterkoninkje met ingebouwde versterker wekt me uit een heerlijke slaap. Het is 5.30 uur 's morgens en onze tenten zijn omgeven door mist. Na nog wat dutten en ontbijten in onze slaapzakken trekken we het buitengebied van Ravenswoud in. De mist geeft het weidse landschap onderweg naar Appelscha een mystiek sfeertje.

We wandelen door de straten van Appelscha en smalle paden door een berkenbos naar de Bosbergtoren. Voor 2,50 euro p.p. kun je (met de lift) naar de top van deze 33 meter hoge uitkijktoren. Bij helder weer kun je tientallen kilometers ver kijken over het Nationaal Park Drents-Friese Wold. Je kunt dan zelfs Groningen en Leeuwarden zien liggen. Ons bezoek valt natuurlijk op de enige dag deze week waarop er geen blauwe lucht, maar mist is. Ook mooi, en op een glazen balkon zo hoog boven de grond staan is genoeg sensatie voor mij.

Door Boswachterij Appelscha

Na een lunchpauze in Appelscha wandelen we dieper het Drents Friese Wold in. Dit natuurgebied op de grens van Drenthe en Friesland is een van de grootste aaneengesloten bosgebieden van ons land. Sinds het jaar 2000 is ruim 6.000 hectare een gelijknamig Nationaal Park. Veel bos dus, maar ook stuifzand, heide, veen en water, waarvan we morgen meer gaan zien.

De (beuken)bomen van Boswachterij Appelscha zijn nog kaal, maar tussen de late lente en herfst moet het hier prachtig zijn. Na een paar dagen van 20+ km, vliegen de 17 km van vandaag voorbij.

Overnachten en dineren bij Het volle leven

Halverwege de middag checken we in bij herberg Het volle leven. We slapen in een modern en sfeervol ingerichte pipowagen. Mét kachel en waterkoker, waar wij kampeerders extra van genieten. We wassen de kou van ons af onder de regendouche en ik lees met mijn voeten omhoog een boek.

Om zes uur gaan we aan tafel in de herberg. Hier zet Yt van der Ploeg al ruim twee decennia lang vegetarische biologische verrassingsmenu's op tafel. Fijn voor een vegetariër die slecht menukeuzes kan maken. Vanavond op het menu: onder meer een shotje van mierikswortel met crème van truffelaardappel in een krokant jasje, en een salade van zwarte rijstnoedel met gegrilde paksoi, zonnebloempitten, krokante knolselderij en sojaboontjes. Zó goed!

Dag 5: van Oude Willem naar Nijeberkoop

Onze laatste wandeldag begint weer mistig, maar nu met zon erbij. We wandelen onder zonneharpen over lange bospaden en horen kraanvogels in een veengebiedje. We zien ze helaas niet, maar met alleen al dit vogelgesprek ben ik dolblij.

De lucht is strakblauw als we het bos verruilen voor de met heide en 'kerstbomen' begroeide heuvels van het Aekingerzand. De wandeling door dit open terrein naar de kale duinen van de zandverstuiving is een van mijn favoriete delen van de 100 km van Appelscha. We picknicken aan de rand van de zandvlakte, net als ik vroeger als kind deed. Dit gebied ken ik het best van de hele route, en het bezoek voelt extra bijzonder als je er 80 km voor gelopen hebt.

Door natuurgebied Schaopedobbe

Ik ben dus vaker op het Aekingerzand geweest, maar het tegenovergelegen natuurgebied Schaopedobbe kende ik nog niet. Het 110 hectare grote gebied dankt zijn naam aan de dobbe (het ven) waarin de schapen gewassen werden voordat ze hun scheerbeurt kregen. De drie vennen, zandverstuivingen, prachtig bos en schraal grasland bevatten niet veel voedingsstoffen. Dat betekent niet dat hier niets kan leven. Integendeel: dit landschap trekt uitblinkers in overleven aan, die in de rest van het land zeldzaam zijn. Tientallen soorten libellen, de heikikker en (daar heb je hem weer!) de levendbarende hagedis bijvoorbeeld.

Terug in Nijeberkoop

Na de laatste kilometers door velden en bosjes zijn we terug in Nijeberkoop. Het voelt veel langer geleden dat we uit dit dorp vertrokken. We hebben zoveel gezien, zoveel gepraat en zoveel gelachen (als je zo lang samen bent, keldert het niveau van de gesprekken razendsnel). En zoveel inspiratie opgedaan voor volgende avonturen in het Buitensport Walhalla bij Appelscha en het Andere Friesland.

Ik wil het 100 km van Appelscha-gevoel nog even vasthouden, voordat ik naar huis ga. We strijken neer op het terras van Café Restaurant Boszicht, waar we de gastvrouw ons vrolijk begroet en in no time een drankje op tafel zet. We proosten op een geslaagd avontuur en genieten van een uitgebreide lunch, waarna de gastvrouw de laatste stempel in ons routeboekje zet.

Met onze 100 km van Appelscha-medaille in de hand halen we nog wat 'Zuidoost Friesland voor thuis' in de winkel van Boeren in het Bos. Dan is het toch echt tijd voor afscheid. Van elkaar (voor het komende half jaar), van de route en van Friesland (ook niet voor altijd).

Let op: wij hebben het lusje bij Elsloo afgesneden om op tijd op onze eindbestemming te zijn. Gebruik de originele route in plaats van bovenstaande Komootroute als je via de horeca, streekwinkels en slaapplekken in Elsloo niet over wilt slaan.

De 100 km van Appelscha is heel geschikt als eerste-keer-route

Heb je nog niet eerder een meerdaagse wandeltocht gemaakt? Dan is de 100 km van Appelscha een goede keuze voor de eerste keer. Hij is goed gemarkeerd en je komt elke dag door de bewoonde wereld (handig als je toch iets vergeten bent of eerder wilt stoppen). Kies je voor een zesdaagse etappe-indeling, dan wandel je gemiddeld 17 km per dag. Doordat er zoveel bed & breakfasts langs de route liggen, hoef je niet met een zware rugzak te lopen.

Wordt dit je eerste meerdaagse wandeltocht (met kamperen)?

Hoe train je voor zo'n lange tocht? Wat moet je meenemen? Hoe voorkom je dat je het koud krijgt in je tent? Hoe houd je je tas zo licht mogelijk? Deze vragen en nog 96 meer beantwoord ik in mijn e-book Handboek voor je eerste meerdaagse wandeltocht. In dit e-book verzamelde ik mijn beste tips uit tien jaar meerdaagse wandeltochten maken als antwoorden op vragen die ik de afgelopen 7 jaar van lezers kreeg. Een heel handig startpunt als de 100 km van Appelscha je eerste meerdaagse wandeltocht (met of zonder tent) wordt.

De beste tijd voor de 100 km van Appelscha

Je kunt deze route het hele jaar door lopen. Zelf liep ik hem eind maart, toen de route ook al mooi was, maar de bomen wel erg kaal waren. Wil je deze omgeving op zijn mooist zien? Dan ga je op pad als er bladeren aan de beuken zitten. Dat is meestal tussen eind april en eind oktober. Voor paarse heidevelden wandel je de route tussen half augustus en half september.

Markering: het knooppuntennetwerk

De 100 km van Appelscha heeft geen eigen routebordjes, maar volgt geheel het wandelknooppuntennetwerk. Er staan paaltjes met een nummer door het hele gebied, waarop dan verwezen wordt naar volgende nummers. De route tussen twee knooppunten is gemarkeerd met witte pijlen op een blauwrood vierkant (Friesland) of een bruine pijl in een bruine cirkel op een wit vierkant (het routedeel in Drenthe).

Routeboekje voor de 100 km van Appelscha

Voor 7,50 euro koop je het lichtgewicht routeboekje van de 100 km van Appelscha. Dat kan online, of bij een van de verkooppunten in het Buitensport Walhalla bij Appelscha. Op deze pagina staat een overzicht van die punten.

In dit boekje staan alle wandelknooppunten uitgewerkt. Het is daarin ook direct duidelijk waar de accommodaties en horeca liggen. Hiermee kun je de 100 km van Appelscha lopen zonder continu op je telefoon te kijken. Voor elke verkoop van zo'n boekje plant de organisatie een boom langs de route.

Stempels verzamelen

Het 100 km van Appelscha-routeboekje is ook direct je stempelkaart. De stempels verzamel je bij geselecteerde horeca en accommodaties langs de route. In het routeboekje staat een overzicht van deze locaties. Geniet je hier van een welverdiende pauze? Dan kun je bij het afrekenen om een stempel vragen. Je hoeft niet de hele stempelkaart te vullen. Bij de horecagelegenheid op je eindpunt kun je op vertoon van je boekje met stempels een medaille krijgen. Is daar geen medaille voorradig? Dan staat in het routeboekje naar welk adres je kunt mailen. Leuk: deze medaille is door medewerkers van een zorginstelling gemaakt van een boom die langs de route groeide.

Het gpx-routebestand en de routebestanden van 100 km van Appelscha

Hier download je het gpx-routebestand van de 100 km van Appelscha.

De route staat ook in de gratis Buitensport Walhalla-app. Zoek de 100 km van Appelscha in het routeoverzicht en je komt op een kaart met alle wandelknooppunten en diverse faciliteiten langs de route.

Navigeer je met mijn favoriete routeapp Komoot? Dan kan je de gehele route uit mijn profiel kopiëren. Als je Komoot instelt op 'heen en weer', kan je het startpunt makkelijk aanpassen (zie uitleg). Gebruik de meerdaagse routeplanner van Komoot om de route over het gewenste aantal dagen te verdelen, of gebruik onderstaande etappe-indeling.

Je kiest zelf in hoeveel dagen je de 100 km van Appelscha loopt

Er is zo'n groot aanbod van accommodaties, dat je makkelijk zelf kan bepalen in hoeveel dagen je de route wilt lopen. De meeste mensen lopen hem in vier tot zes etappes. Een goede wandeltraining is geen overbodige luxe als je het niet gewend bent om 17+ kilometer met bepakking te lopen.

Op de officiële informatiepagina staan voorbeeld-etappe-indelingen voor wie met of zonder tent in vier, vijf of zes dagen de route wil wandelen. De startplaatsen die daar genoemd worden hebben allemaal een bushalte en parkeergelegenheid.

De route zoals ik hem liep

Ik sliep twee nachten in bed and breakfasts en twee nachten op de camping. Mijn etappe-indeling zag er zo uit:

• dag 1: Nijeberkoop naar Donkerbroek // 24,5 km // logeren bij B&B 't West // originele Komootroute
  
  
• dag 2: naar Haulerwijk // 20,5 km // logeren bij Camping Fraai (ook ingerichte accommodatie) // originele Komootroute
  
  
• dag 3: naar Ravenswoud // 26,5 km // logeren bij Minicamping De Witte Raaf (verhuurt ook yurt) // originele Komootroute
  
  
• dag 4: naar Oude Willem // 17 km // logeren bij Herberg Het Volle Leven // originele Komootroute (het kaartensysteem van Komoot kent een deel van de paden niet, volg op laatste 5 km beter de knooppunten)
  
  
• dag 5: naar Nijeberkoop // 22,5 km // laatste stempel halen bij Restaurant Boszicht // originele Komootroute

Zie ook mijn blogpost met tips voor overnachten langs de 100 km van Appelscha.

Bereikbaarheid met het openbaar vervoer & parkeren

De startpunten die in de voorbeeld-etappe-indelingen genoemd worden, hebben allemaal een bushalte. Je plant je busreis het beste via 9292.nl. Elk van die startpunten heeft ook gratis (lang)parkeergelegenheid.

De mooiste etappes van de 100 km van Appelscha

Ik deel bij dit soort langere routes vaak ook welke 2 of 3 etappes ik het mooist vindt voor een weekendwandeltocht. Bij deze route vind ik dat een onmogelijke taak. Het Drents-Friese Wold is groot en prachtig en altijd een goed idee. Tussen Elsloo en Waskemeer loop je door meer open (boeren)landschap, met tussenstops bij minder bekende en verrassend mooie natuurgebiedjes. Gewoon de hele route lopen dus, en hem indien gewenst over twee weekenden verspreiden dus :)

--> op zoek naar meer weekendavonturen in dit deel van het land? Bekijk mijn inspiratie voor microavonturen in Friesland en de andere langeafstandswandelingen in Zuidoost-Friesland.

Accommodaties en campings onderweg

Op de officiële informatiepagina staat een overzicht van accommodaties langs de route. Je hebt keuze uit gezellige bed & breakfasts en glampinghutten. Krijg je je route hiermee niet compleet? Vraag een nabijgelegen accommodatie of transfer mogelijk is, of zoek alternatieve accommodaties via Google (Maps) en boekingsplatforms.

Zoek op de pagina naar 'Hike & Camp' voor een overzicht van campings op etappe-eindpunten. Wat deze route voor mij extra leuk maakt: je kunt hem in zijn geheel van camping naar camping wandelen.

Tip: voor sommige accommodaties geldt een minimale verblijfsduur van twee nachten. Vaak wordt voor 100 km van Appelscha-wandelaars een uitzondering gemaakt. Neem daarover contact op met de verhuurder.

--> Lees voor specifieke logeertips mijn blogpost over overnachten langs de 100 km van Appelscha.

Je hond kan mee, maar volg deze alternatieve routes

Je viervoetige wandelmaatje is op vrijwel de hele route welkom. Op sommige stukken mag hij zelfs lekker loslopen. Er zijn een paar plekken waar je met hond een omweg moet nemen:

• Delleboersterheide: honden zijn niet welkom. Volg deze alternatieve route. Honden zijn aangelijnd wel welkom in het aangrenzende natuurgebied Diakonievene.
• Fochteloërveen: honden zijn alleen welkom op het centrale (fiets)pad, en niet op de onverharde parallelpaden.
• Aekingerzand: 1 maart t/m 1 september, vanaf dit punt. Volg daar deze alternatieve route via de Spartelvijver, waar je hond mag zwemmen.

De regels kunnen veranderd zijn nadat ik deze route liep, dus volg altijd de lokale regels die op de borden bij natuurgebieden vermeld staan.

Supermarkten onderweg

Afhankelijk van in hoeveel etappes je de route opdeelt, kom je niet elke dag langs een winkel. Plan je bevoorrading goed. Dorpen met supermarkt, op alfabetische volgorde:

• Appelscha: Poiesz. Voor een lekkere picknick ga je naar het tegenoverliggende De Bakkers van Verloop
• Elsloo: twee streekwinkels op korte afstand van de route, Eierbedrijf van den Berg en recreatieboerderij d’ELF IEKEN
• Donkerbroek: Poiesz en boerderijwinkel de Cuynder
• Haulerwijk: Poiesz
• Nijeberkoop: geen, maar boerderijwinkel van Boeren in het Bos verkoopt onder meer biologische crackers, kaas en seizoensgroenten en -fruit.

De meeste van deze winkels liggen een paar honderd meter van de route af. Voor wie niet uit het noorden komt: de Poiesz is een redelijk grote dorpswinkel met een compleet assortiment.

Mijn favoriete horeca

Ik genoot onderweg van een pauze of diner bij diverse horecagelegenheden. Op alfabetische volgorde van de plaats waarin ze liggen:

• Appelscha: Family Appelscha (favoriet voor lunch en diner) en Eten en Drinken Le Coq voor thee met gebak op het zonnige terras. Een ontbijtpicknick haalde ik bij De Bakkers van Verloop
• Donkerbroek: 't Witte Huis
• Haulerwijk: Pand 1880
• Nijeberkoop: Restaurant Boszicht
• Oude Willem: Herberg Het volle leven (diner, vooraf reserveren)
• Waskemeer: Herberg Waskemeer

In mijn blog over overnachten langs de 100 km van Appelscha vertel ik je wat je van deze horecalocaties kunt verwachten. Alvast een tip: voor het diner kun je het beste vooraf een tafeltje reserveren, want ik noem plekken die heel geliefd zijn bij locals en reizigers.

Tip: er liggen ook een paar RUST-punten op 100m tot 2 km van de route. Het is lastig te ontdekken wanneer deze open zijn, dus neem altijd een voorraadje extra tussendoortjes mee.

Meenemen op de 100 km van Appelscha: een paklijst

Download mijn gratis stappenplan voor mijn complete voorbeeldpaklijsten voor het wandelen van b&b naar b&b of van camping naar camping. Onthoud: hoe lichter je wandelrugzak, hoe comfortabeler je loopt. Je hebt bijvoorbeeld echt niet voor elke dag schone kleding nodig. Een handwas is zo gedaan. Je hoeft dankzij de vele horecagelegenheden en supermarkten langs de 100 km van Appelscha ook niet voor 5 dagen eten mee te nemen.

Je hebt geen dikke bergwandelschoenen nodig voor deze route. Lage wandelschoenen of trailrunningschoenen zijn lekker licht en minder warm. Omdat je soms kilometers lang over verharde paden loopt, raad ik schoenen met goede demping aan.

Neem in de zomer voldoende bescherming tegen de zon en een paar liter water mee. Op de etappes met weinig bos heb je relatief weinig beschutting.

Navigeer je met je telefoon? Zet je telefoon onderweg op vliegtuigstand en neem voor de zekerheid een powerbank mee. Of, leuker: bestel het eerdergenoemde routeboekje en laat die telefoon in je tas zitten.

Meer buitenspelen Friesland style

De 100 km van Appelscha is een van de vele avontuurlijke manieren waarop je Friesland kunt leren kennen. Ontdek waar je nog meer kunt buitenspelen op Friesland.nl en bekijk mijn blog met ideeën voor microavonturen in Friesland.

Ik liep deze route in samenwerking met het Buitensport Walhalla bij Appelscha in het Andere Friesland en Visit Friesland.