Waterfilters voor wandelaars: welke kies je voor een trektocht?

Tijdens een meerdaagse wandeling kom je vaak niet regelmatig langs een drinkwaterpunt, en liters water meezeulen maakt je tas aanzienlijk zwaarder. Een goed waterfilter biedt uitkomst voor je meerdaagse wandeltocht. Daarmee kun je onderweg water tappen uit een bergbeek, rivier of meer. In dit artikel leg ik uit welke wandelfilters voor wandelaars geschikt zijn, en waarin de modellen die in 2026 het meest verkocht worden onderling verschillen.

Waarom een waterfilter onmisbaar is tijdens een meerdaagse hike

Water uit de natuur tappen kan je rugzak dus aanzienlijk lichter houden. Op een warme dag drink ik soms drie tot vier liter. Als je dat voor meerdere dagen moet dragen, wordt je rugzak snel onnodig zwaar. Ik wandel veel in Schotland, waar bewoonde wereld langs de routes schaars is, maar er water in overvloed is. Op droge plateaus in bijvoorbeeld Zuid-Frankrijk is water aanzienlijk schaarser, maar wil ik in geval van nood water uit 'putten' voor het vee kunnen drinken. Ik heb dus altijd een waterfilter mee op mijn wandeltochten.

Ik drink nooit natuurwater zonder het te filteren, ook niet als het er schoon uitziet. De potentiële ziektemakers in dat water zie je niet met het blote oog. Die kleine organismen zijn bijvoorbeeld via vee of wilde dieren die stroomopwaarts leven en sterven in het water gekomen. Ik ken genoeg wandelaars die het risico in de Alpen wel nemen, maar ik vind denk altijd: better safe than sorry. Niemand wordt blij van buikkrampen, maagpijn, racepoep of kots, en zeker niet in afgelegen gebieden waar je op jezelf aangewezen bent.

Wie zijn die ziekteverwekkers?

De meest voorkomende boosdoeners in natuurwater zijn:

• Bacteriën zoals E. coli of salmonella
• Protozoa of parasieten zoals Giardia en Cryptosporidium
• Soms ook virussen, vooral in gebieden waar water vervuild kan zijn door menselijke activiteit of stervende dieren

Wat doet zo'n waterfilter?

Waterfilters voor wandelaars werken meestal met een microporeus membraan met extreem kleine gaatjes. Wanneer je water door het filter knijpt of pompt, moet het water door die microscopische poriën stromen. De poriën zijn zo klein dat protozoa, bacteriën en soms virussen fysiek niet door het filter passen en dus achterblijven. Het schone water gaat door het membraan naar buiten in bijv. je schoonwaterfles, terwijl vuil, micro-organismen en deeltjes in of op het filter blijven hangen. De effectiviteit van het filter hangt vooral af van hoe klein de poriën zijn en hoeveel water erdoor kan stromen.

De poriegrootte van een waterfilter bepaalt welke mogelijke ziekteverwekkers tegengehouden worden

Een waterfilter moet kleinere poriën hebben dan het organisme dat je wilt tegenhouden.

• Protozoa (Giardia, Cryptosporidium) zijn ±5–15 micron groot en worden tegengehouden door filters met een poriegrootte van ≤1 micron
• Bacteriën (E. coli, Salmonella) zijn ±0,2–2 micron groot -> poriegrootte ≤0,2 micron
• Virussen (norovirus, hepatitis A) zijn ±0,02–0,1 micron groot -> poriegrootte ≤0,02 micron

Dat betekent in de praktijk:

• filters met poriegrootte ±0,1–0,2 micron verwijderen protozoa + bacteriën, maar geen virussen.
• filters met poriegrootte ±0,02 micron of kleiner verwijderen protozoa + bacteriën + virussen.

De meeste waterfilters die je in de winkels ziet, houden virussen niet betrouwbaar tegen. Virussen zijn 10–100× kleiner dan bacteriën, en een filter met zulke kleine poriën werkt veel langzamer en verstopt sneller. Daarom houden veel waterfilters alleen protozoa en bacteriën tegen.

Het is bij filters trouwens net als bij een condoom: nooit 100% veilig. Maar met een verwijdering van 99,99% tot >99,9999% zit je vaak toch wel goed.

Filters met poriegrootte ±0,1–0,2 micron verwijderen protozoa + bacteriën. Filters met poriegrootte ±0,02 micron houden ook virussen tegen.

Hier let ik op bij het kiezen van een waterfilter voor mijn wandeltochten

Dit zijn de belangrijkste dingen waar ik op let bij de keuze van een goed filter:

• Welk percentage virussen, bacteriën en protozoa worden gefilterd? Veel lichtgewicht (squeeze)filters laten de kleinste virussen door. In Europa is dat meestal geen groot probleem, omdat virussen in natuurwater hier relatief zeldzaam zijn. In gebieden met bewoning en vee en in andere delen van de wereld kan het wel relevant zijn.
  
  
• Gewicht en pakvolume. Ik wil mijn rugzak en dus ook mijn waterfilter zo compact en licht mogelijk houden. Tegelijkertijd wil ik natuurlijk niet ziek worden. Een afweging die je maakt met kennis van je wandelgebied.
  
  
• Filtersnelheid. Bij sommige filters knijp je water door een membraan. Dat gaat meestal vrij snel, maar kan langzamer worden als het filter verstopt raakt. In waterflessen met een ingebouwd waterfilter doet het filter zijn werk terwijl jij drink. Pompsystemen kosten vaak iets meer geduld en moeite. Filters die gebruikmaken van de zwaartekracht kunnen zelfstandig hun werk doen terwijl jij je tent opzet en eten kookt.

1. Squeeze waterfilters: lichtgewicht favoriet onder wandelaars

Zoek je een zo licht en compact mogelijk waterfilter? Dan kies je voor een squeeze-filter. Je vult een (zachte) waterfles met natuurwater, schroeft het filter erop en drukt het water er doorheen. Dit water vang je op in een schoon-water-fles.

Wanneer kies je voor een squeeze-filter?

Dit soort filters zijn een heel populaire keuze onder wandelaars die lange afstanden lopen. Licht, compact, snel en eenvoudig in gebruik en makkelijk schoon te maken onderweg. Ik gebruik dit filter op al mijn tochten in Schotland en de Alpen.

Dit is het soort filters houdt bacteriën en protozoa tegen, maar laat (de kleinste) virussen door.

Voorbeelden van squeeze waterfilters

Sawyer Squeeze

• Gewicht: ±85 gram
• Poriegrootte: 0,1 micron
• Prijs: verschilt sterk per webshop, 55 euro via Bol

De Sawyer Squeeze is een klassieker. Je schroeft hem op het bijgeleverde lichtgewicht waterzakje of een standaard PET-fles en knijpt het water erdoorheen. Het filter kan theoretisch honderdduizenden liters water filteren. Regelmatig backflushen (water de andere kant op door het filter drukken met bijgeleverde spuit) houdt de filtersnelheid goed.

Katadyn BeFree

• Gewicht: ±60 gram
• Poriegrootte: 0,1 micron
• Prijs: 55 euro bij Bergfreunde

De Katadyn BeFree is een van de lichtste waterfilters voor wandelaars. Het filter zit geïntegreerd in een flexibele waterfles, waardoor het systeem heel compact blijft. Je vult de fles met water en drinkt of knijpt het direct door het filter. Ik vind dit filter het makkelijkst in gebruik, zowel voor filteren als schoonmaken.

Je ziet nu veel de AC-variant in de verkoop. Je kunt dit actieve koolstoffilter toevoegen om vieze smaakjes, zoals chloor, uit het water te halen.

Tip: flessen compatibel met Katadynfilter

Ik vind het handig om mijn water door dit filter te drinken, in plaats van water door het filter in een andere fles te persen. De bijgeleverde fles heeft 'maar' 600 of 1000 ml capaciteit. Ik heb daarom, afhankelijk van de waterbeschikbaarheid, ook een of twee lichtgewicht flessen met een compatibele (42 mm) opening mee. Is mijn watervoorraad uit het Katadyn flesje op, dan zet ik het filter over op zo'n CNOC Vesica-fles.

Sawyer Squeeze vs. Katadyn BeFree

• Sawyer Squeeze heeft als voordeel dat hij past op de flessen die je in elke supermarkt kunt kopen. Het zakje dat bijgeleverd wordt vind ik niet zo handig voor water vangen en ook niet handig om als wateropslag te gebruiken. Dat zakje knapte bij mij na 2 maanden gebruik.
• Katadyn BeFree heeft als voordeel dat hij met een fijne zachte waterfles geleverd wordt (die in de vakjes op de schouderbanden van mijn rugzak passen) en, belangrijker nog, onderweg makkelijk schoongemaakt kan worden zonder een extra accessoire nodig te hebben. Nadeel: dit filter past niet op alle standaard waterflessen (maar wel op deze).

Ik heb beide filters op meerdere tochten gebruikt en vind de Katadyn het fijnst.

2. Waterflessen met ingebouwd waterfilter

Sommige waterfilters zijn verwerkt in een drinkfles zelf. Je vult de fles met water uit een bron en drinkt vervolgens door het filter. Voorbeelden:

• Lifestraw Go 2.0 (poriegrootte 0,2 µm)
• Grayl UltraPress Purifier (werkt anders, houdt ook virussen tegen)

Deze filterflessen zijn vooral handig als je steeds onderweg kleine beetjes drinkt, en geen voorraad mee hoeft. Je kunt dit filter namelijk niet gebruiken om natuurwater naar een schoonwaterfles te filteren.

Waarom ik niet zo'n fan (meer) ben

Dit soort flessen zijn niet erg lichtgewicht, en ze lekken vaak als je ze niet rechtop vervoert (Lifestraw, die andere heb ik niet getest).

Ik gebruik zelf liever de Katadyn BeFree. Die kun je ook zien als een zachte waterfles, want je kunt er water in bewaren (dus gebruiken als drinkfles) én water doorheen persen in een andere fles.

3. Waterfilters met een pompsysteem

Een pompfilter werkt simpel: met een handpompje zuig je water uit een bron. Dat zuig je door het filter en door een schoon-water-slangetje in een fles of waterzak.

Dit type filters is zwaarder en lomper dan squeeze-filters. Een pompfilter is vooral handig als je ook kleinere virussen, zware metalen en chemische stoffen uit het water wilt filteren (bijv. in bewoond gebied of landen met groter virusrisico). Verkopers noemen 'makkelijker grotere hoeveelheden water filteren' als bijkomend voordeel, maar in mijn ervaring maakt het niet zoveel verschil.

Voorbeeld van waterfilters met pomp

LifeSaver Wayfarer waterfilter

• Gewicht: 290 gram
• Poriegrootte: ongeveer 0,015 micron (µm).
• Prijs: 118 euro via Bol

De LifeSaver Wayfarer is relatief compact en betaalbaar voor een pompfilter. Het filter verwijdert ook zware metalen, bestrijdingsmiddelen en kleinere virussen. Ik heb dit filter gebruikt op mijn tochten door droge gebieden in Zuid-Frankrijk, waar ik bij het wildkamperen aangewezen was op donkere poeltjes.

Een voordeel van dit filter: hij stopt automatisch wanneer een onderdeel vervangen moet worden. Bij veel filters merk je het niet als het membraan zijn werk niet meer goed doet en ziekteverwekkers doorlaat. Een waarschuwing: je moet echt voorzichtig doen met het pompsysteem, want die breekt als je net teveel kracht zet.

Andere pompen: minder goed met virussen

Ik heb ook de MSR MiniWorks EX en de Katadyn Hiker Pro overwogen. Deze filters hebben echter een poriegrootte van ±0,2 micron, dat aanzienlijk groter is dan de ±0,015 micron van de Wayfarer. De enige reden waarom ik zo'n relatief zwaar en groot filter mee zou nemen, is dat hij ook de kleine virussen die mijn Katadyn squeeze-filter doorlaat uit het water haalt. Ik ben dus niet zo'n fan van deze MiniWorks en Hiker Pro.

4. Zwaartekracht-waterfilters

Gravity-filters werken op zwaartekracht. Je vult een waterzak met natuurwater, sluit het filter aan en hangt het geheel op de kop. Het water loopt vanzelf door het filterslangetje naar een schone zak of fles. Je kunt zo zonder inspanning 10 liter filteren. In die tijd kun je lunchen, een dutje doen of je tent opzetten.

Ik filter mijn water graag on the go en filter op mijn solotochten niet zulke grote hoeveelheden water, dus ik heb geen zwaartekrachtfilter. Ik zou dit systeem wel overwegen als ik met een groepje vrienden op pad zou gaan.

Twee voorbeelden:

• Platypus QuickDrawGravity Filter System
  • 233 gram
  • Poriegrootte: 0,2 micron (µm) -> houdt geen virussen tegen
  • 100 euro
• MSR GuardianGravity Purifier
  • 530 gram
  • Poriegrootte: 0,02 micron (µm) -> houdt ook virussen tegen
  • 335 euro

5. Waterfilter-rietjes (voor noodsituaties)

Met een waterfilter-rietje zoals de LifeStraw Personal Water Filter met een poriegrootte van 0,2 micron (µm) kun je direct uit de waterbron drinken. Het is extreem licht (57 gram), betaalbaar (25 euro) en compact, maar minder handig voor dagelijks gebruik tijdens trektochten. Je moet namelijk met je gezicht op 20 cm van je water komen. Je kunt natuurlijk ook water tappen in een 'vieswaterfles' en het rietje daar in hangen. Prima als noodoplossing of backup, minder ideaal voor regelmatig gebruik.

Hoe lang gaat een waterfilter mee tijdens trektochten?

Een waterfilter verliest op een gegeven moment zijn filterende werking. Na hoeveel liter filteren hij met pensioen gaat, verschilt per filter. De meeste filters gaan minstens 1000 liter lang mee. Als je drie liter per dag filtert, dan kun je dus 333 wandeldagen met je filter doen. Je merkt het niet als je filter met pensioen gaat, dus je moet zelf in de gaten houden hoeveel je ongeveer gefilterd hebt. Bij sommige systemen, zoals de LifeSaver Wayfarer, stopt het filter automatisch met werken wanneer het zijn maximale capaciteit bereikt.

Vervangen of schoonmaken?

Bij veel filters merk je dat de filtersnelheid afneemt. Dat betekent niet dat het filter nu al 'op' is, maar vaker dat het filter verstopt raakt. Squeeze-filters en filters in filterflessen kun je makkelijk schoonmaken. In de pompsystemen moet soms een onderdeel vervangen worden.

‘Fouten’ die ik mensen met waterfilters zie maken

• Het mondstuk van je waterfilter op de grond of in het water leggen. Dat waar je met je mond aan gaat zitten, moet zo schoon mogelijk blijven.
  
  
• Water langs je squeeze-filter in je schone fles laten druppen of lopen. Je vangt water met de zachte fles die bij je squeeze-filter hoort, dus die wordt nat. Houd je hem recht boven je fles, dan komt het 'vieze' water bij je schone water.
  
  
• Je waterfilter laten bevriezen. Veel filters raken beschadigd door vorst. Een kapot membraan laat ziekteverwekkers door. Bij vorst kun je je filter beter meenemen je slaapzak in. Stop hem eventueel in een waterdicht zakje.
  
  
• Te hard pompen bij pompfilters. Dat maakt het proces niet sneller en kan schade opleveren (zo heb ik mijn eerste gesloopt). Gaat het pompen moeizaam? Dan moet je niet harder drukken, maar kijken waar het proces blokkeert.
  
  
• Slechte waterbronnen kiezen. Stromend water is vaak beter dan stilstaand water. Water dat stroomopwaarts langs een dorp, boerderij of fabriek stroomde (zie kaart) vermijd ik. En: hoe dichter je bij de bron tapt, hoe beter.
  
  
• Geen back-up waterzuivering meenemen. In echt afgelegen gebied liggen nieuwe waterfilters niet voor het oprapen. Verlies je de jouwe? Of gaat hij stuk? Dan ben je blij als je een strip waterzuiveringstabletten in je tas hebt zitten. Die kosten en wegen weinig.

Nog even kort en bondig: deze waterfilters heb ik

Ik heb er twee: een squeeze-filter en een pompfilter.

• Katadyn BeFree 1.0 liter -> houdt bacteriën en protozoa tegen
• LifeSaver Wayfarer -> houdt bacteriën, protozoa en virussen tegen

Als back-up heb ik chloortabletjes mee.

Meer tips voor je meerdaagse wandeltocht

In mijn Handboek voor je (eerste) meerdaagse wandeltocht deel ik nog veel meer tips voor het aanschaffen van spullen die je op je meerdaagse wandeling nodig gaat hebben. Denk aan: een goede wandelrugzak, fijne wandelschoenen, een lichtgewicht slaapzak en slaapmat, etc. Daarnaast geef ik ook adviezen voor het zo licht mogelijk houden van je rugzak, je route in etappes opdelen, veiligheid onderweg en meer. 100+ tips op basis van zo'n 100 meerdaagse wandeltochten.