Je rugzak afstellen: zo zorg je dat je wandelrugzak lekker zit

Er is weinig leuker dan dagenlang door de natuur trekken, met in je rugzak alles wat ik nodig heb voor overleven. Of dat nou van hotel naar hotel, van berghut naar berghut of van kampeerplek naar kampeerplek is. Als ik mensen spreek die dat niet zien zitten, dan gaat dat vaak over zo’n eind lopen met een rugzak. En dan vooral een angst voor een rugzak die niet lekker zit of te zwaar voelt. Vet zonde, want een goed passende en goed afgestelde rugzak zit een fijn wandelavontuur helemaal niet in de weg. Daarom: mijn handleiding voor het afstellen van je wandelrugzak en tips voor hoe je zorgt dat hij lekker(der) zit.

Zo zorg je dat je rugzak lekker zit

Er zijn vijf factoren die een belangrijke rol spelen in hoe comfortabel jij met je rugzak wandelt:

• de tas moet een pasvorm en maat hebben die bij jouw lichaam past
• met de juiste afstelling van de bandjes en schuifjes ontlast je je rug en schouders zoveel mogelijk en kun je zo lang mogelijk comfortabel wandelen
• een zwaardere bepakking belast je tas en je lichaam zwaarder
• hoe je je spullen over je tas verdeelt heeft invloed op hoe goed en lekker je tas zit
• laat je lichaam rustig wennen aan wandelen met gewicht op je rug

Koop een rugzak die bij de vorm van jouw lichaam past

Voordat ik zeven jaar geleden van wandelen mijn leven en werk maakte, was ik lichtgewicht spullen-adviseur in een buitensportwinkel. Ik heb honderden mensen geholpen met de keuze van hun rugzak. En als ik daar één ding van geleerd heb, dan is het dat er niet één perfecte tas of pasvorm voor iedereen is. Pas daarom altijd verschillende modellen in de buitensportwinkel. Vraag de verkoper om er gewicht in te doen, want je gaat je wandelreis ook niet met lege tas maken.

Een aantal dingen om op te letten:

• Is het rugpand lang genoeg, zodat je de tas met de bandjes af kunt stellen zodat hij op de juiste plekken steunt en zo lang mogelijk lekker zit? (zie uitleg verderop)
• Krijg je de heupbanden goed om je heupen?
• Trekt of drukt de tas niet vervelend aan of op je schouders? Schuift de met gewicht beladen tas niet omhoog als je er een stukje mee loopt?
• Zitten de schouderbanden lekker bij je borst? Ik geef voorkeur aan redelijk smalle en gebogen schouderbanden die netjes rond mijn borsten lopen.

Verder is het heel persoonlijk wat jij lekker vindt zitten. Een hard frame (rugpand) of een zachte zonder steun? Een rugzak die met een net wat van je rug afstaat, of een rugzak die met kussentjes direct tegen je rug zit? Een extra smalle of een gemiddelde breedte rugzak? etc. etc. Dat ontdek je door verschillende modellen te passen.

Je wandelrugzak goed afstellen: zo doe je dat

Ik deel de zes stappen waarmee je zorgt dat je tas lekker zit, met mijn Deuter Futura Pro rugzak met 36 liter inhoud als voorbeeld.

Stap 1: maak alle riemen los en vul je rugzak

Maak alle riemen los. Pak je rugzak slim in volgens de tips die ik verderop deel.

Stap 2: trek de compressiebanden aan de zijkanten van je tas aan.

Met deze compressiebanden trek je de voorkant van je tas richting het rugpand. Door die druk blijven de spullen op je tas op hun plek zitten en gaat je tas niet van je rug af hangen.

Stap 3: hijs je tas op je rug en positioneer de heupband

Een zware tas til je het beste niet aan de schouderband helemaal omhoog naar je rug. Gebruik liever een hoog oppervlak zoals een tafel om de tas op te laten leunen. Of til hem eerst met gebogen knie op je bovenbeen en draai hem op je rug.

Pak de heupvinnen, de twee helften van de heupband, en klik deze vast. Het midden van deze heupvinnen moet op de bovenkant van je heupbotten leunen. Die botten herken je makkelijk aan de knobbels die duidelijk voelbaar zijn onder je buik. Trek de riemen aan om de heupband daar op zijn plek te houden. Met deze afstelling zorg je ervoor dat het gewicht van je tas vooral op je heupen leunt.

De heupvinnen van de Deuter Futura reiken bij mij niet helemaal tot op mijn heupbotten. Iets met brede heupen ;)  Dat is niet erg, want dit zit gewoon lekker.

Stap 4: trek je schouderbanden rustig aan

Trek de schouderbanden van je tas nu rustig aan. Dat gaat vaak het makkelijkst als je de uiteinden van de bandjes schuin richting je rug i.p.v. recht naar beneden trekt. Je trekt de banden zo, dat de tas goed aansluit tegen je rug. Je trekt ze niet zo strak dat het gewicht van je rugzak op je schouders in plaats van je op je heupen komt te leunen. Goed aansluitend dus, maar niet zo strak als ze kunnen.

Stap 5: controleer of je tas goed zit, of dat er iets aangepast moet in je rugpand

Kijk nu in een spiegel, of laat iemand met je meekijken. Je wilt dat de bevestiging van de schouderbanden aan het rugpand tussen je schouderbladen zit.

Verplaats of verschuif die aanhechting indien nodig omhoog of omlaag op het rugpand.

Zo ziet het er bijvoorbeeld uit als de aanhechting van de schouderbanden te laag op het rugpand zit:

Zo moet het dus niet: de aanhechting van de schouderbanden aan het rugpand zit te laag

En zo ziet het eruit als die aanhechting te hoog zit:

Op deze foto zit de aanhechting van de schouderbanden aan het rugpand te hoog

De correcte afstelling van je rugpand vinden is misschien even puzzelen, maar als het eenmaal goed staat, hoef je het voor volgende wandelingen niet meer aan te passen.

Stap 6: klik je borstbandje dicht

Klik nu het borstbandje vast. Deze hoeft ook weer niet op zijn strakst. Dit bandje moet de schouderbanden op hun plek houden. Trek je dit bandje te strek, dan zitten je schouderbanden onlogisch strak naar elkaar toegetrokken. Zit hij te los? Dan merk je dat vaak aan de schouderbanden die net niet helemaal lekker zitten bij je oksels. Schuif het bandje naar eigen inzicht omhoog of omlaag, tot hij lekker zit.

Stap 7: trek de loadlifters op je schouders strakker

De loadlifters of stabilisatiestroken tussen de bovenkant van je schouderbanden en de bovenkant van het tas-rugpand zorgen dat het gewicht van de rugzak dichter bij je rug blijft en je niet naar achteren trekt. In het ideale geval maakt zo’n bandje een hoek van 30 tot 45 graden.

Fijn: bij de meeste rugzakken van Deuter kun je de hoek ook beïnvloeden door de loadlifters op een andere plek aan het rugpand te bevestigen.

Nog even iets meer over die loadlifters

Liggen de bandjes vrij plat op je schouderbanden? Dan moet de aanhechting van de schouderbanden op het rugpand omhoog.

Wijzen de loadlifters juist vrij verticaal omhoog naar de bovenkant van de rugzak? Dan mag de aanhechting van de schouderbanden op het rugpand juist wat omlaag.

Trek de loadlifters niet zo strak dat de schouderband loskomt van je schouder

Tip: loadlifters anders instellen tijdens het wandelen

Je kunt tijdens het wandelen spelen met de hoek van de loadlifters. Laat je ze wat losser, dan hangt de tas verder van je rug en kan er verkoelende lucht langsstromen. Heb je al uren gewandeld en wordt je lijf moe? Maak de bandjes afwisselend strakker en losser om het gewicht op andere plekken in je lichaam te dragen.

Ik speel zelf vooral tijdens het bergwandelen met deze bandjes. Door ze strakker te trekken, komt het gewicht dichter bij mijn lichaam en voelt het geheel wat stabieler als ik over uitdagend terrein omhoog loop. Bij het afdalen maak ik de bandjes dan weer wat langer, zodat het zwaartepunt weer wat verder naar achteren komt te liggen.

Een kleinere rugzak goed afstellen

Bovenstaande uitleg is vooral van toepassing op tassen met een inhoud van 40 liter of meer, het soort tassen dat je mee zou nemen op een meerdaagse wandeltocht. Voor kleinere rugzakken is het vaak onrealistisch om de heupband echt op de heupen te laten leunen én de schouderbanden volgens de regeltjes te positioneren. Dat is niet erg, want zo’n kleine rugzak is vaak ook veel lichter. Vaak gaat het instellen van zo’n rugzak ook veel intuïtiever: bandjes losser en strakker maken tot de rugzak lekker zit. Bij dit soort tassen liggen de loadlifters vaak plat op de heupbanden, en dat is niet erg.

Niet elke wandelrugzak is zo uitgebreid af te stellen

Misschien lees je dit stappenplan en merk je op dat jouw tas niet al die schuifjes en bandjes heeft. Dat heeft mijn zwarte rugzak voor wandel- en wildkampeertochten ook niet. Daarvan zitten de schouderbanden op een vast punt op het rugpand genaaid. Dat soort tassen zonder afstelsysteem heeft als voordeel dat ze minder wegen, en als nadeel dat je ze niet kunt personaliseren. Je kiest een maat bij aanschaf, en hebt het daar verder mee te doen. De perfecte maat vinden is niet voor iedereen makkelijk, dus die zwarte tas zit mij minder goed dan de Futura Pro. Kijk ik in de spiegel, dan zie ik dan ook dat de loadlifters bijna naar beneden wijzen. Niet zo gek dat de tas, als hij zwaarbeladen is, druk geeft op mijn schouders en minder lekker zit dan mijn rode maatje.

Misschien heb je de verkeerde maat tas

Ik hielp recent een vriendin bij het afstellen van haar wandelrugzak. Haar schouderbanden zaten te laag op het rugpand. Het rugpand verder verlengen was niet mogelijk, want haar rugzak heeft rugpandlengte XS, terwijl zij eigenlijk S of zelfs M nodig heeft. Laat je bij de aanschaf van je rugzak adviseren over de juiste maat, of meet bij online aanschaf je rug op volgens de instructie van het tassenmerk.

Een van de dingen die ik zo fijn vind aan mijn Deuter Futura Pro: geen gedoe met lengtematen, want het VariClick-systeem zorgt ervoor dat de tas zowel een wandelmaatje met korte rug als mijn 2 meter lange vader goed past.

Hoe lichter je rugzak, hoe lekkerder hij zit

Elke rugzak zit lekkerder als hij minder zwaar is. Daarom kijk ik altijd kritisch naar de spullen die op mijn paklijst staan. Ik vraag mij bij alles af:

• heb ik dit echt nodig?
• zou ik in een noodgeval blij zijn dat ik dit mee heb?
• maakt dit product het verschil tussen afzien en genieten?

Is het antwoord op geen van deze vragen ‘ja’, dan laat ik het thuis.

Voor alles wat ik meeneem, vraag ik me vervolgens af: kan dit lichter, zonder (te)veel in te leveren op kwaliteit, functionaliteit en veiligheid? Op je set schone kleding, type wandelsnacks en powerbanks kun je bijvoorbeeld best wat besparen.

Een voorbeeld

Mijn Deuter Futura Pro weegt op een huttentocht bijvoorbeeld 6 kilo inclusief al mijn spullen en exclusief eten en drinken. Mijn rugzak voor wandelen en wildkamperen in Schotland weegt 8 kilo exclusief eten en drinken. Zie voor de complete inhoud mijn paklijsten.

Het maakt ook uit hoe je je rugzak inpakt voordat je hem afstelt

De plaatsing van je spullen in je rugzak bepaalt waar het zwaartepunt zit. Hoe verder dat zwaartepunt van je lichaam zit, hoe meer de tas naar achteren leunt en hoe minder lekker hij zit. Je wilt dit zwaartepunt daarom het liefst zo dicht mogelijk bij je lichaam hebben. Daarom wil je het zwaarste gewicht bij het inpakken het dichtst bij je rug hebben. Daarom gebruik ik bijvoorbeeld ook liever een 'waterzak' zoals de Deuter Streamer van 2 of 3 liter, dan losse flessen verspreid door mijn tas.

Tassenexpert Deuter deelt hierover een fijne uitleg met handige illustraties.

Ik wandelde met mijn rugzak zo afgesteld al honderden kilometers comfortabel door mijn favoriete natuurgebieden.

Laat je lichaam rustig wennen aan wandelen met een ‘zware’ rugzak

Je gaat in de sportschool ook niet direct beginnen met 50 kilo liften. Nee, dat bouw je rustig op. Zo doe je dat ook met je rugzak. Ook de perfect afgestelde rugzak voelt zwaar als je je lichaam niet rustig hebt laten wennen aan het lopen met extra gewicht. Ga daarom niet cold turkey met een volledig bepakte rugzak op pad, maar bouw rustig op tijdens de wandelingen die je voorafgaand aan je wandelavontuur maakt. Zo kun je voor vertrek ook al wat experimenteren met het inpakken en afstellen van je rugzak.