Met de trein naar de Alpen: tips voor je eerste keer

Te ingewikkeld. Te duur. Te grote kans op vertraging. Ik weet niet hoe. Allemaal redenen die ik kreeg toen ik vroeg waarom mijn volgers niet vaker de trein naar de Alpen nemen. Ik heb reisde de afgelopen vijf jaar meerdere keren per jaar naar de Alpen en ik kan je vertellen: het hoeft niet ingewikkeld, duur, langzaam of spannend te zijn.

Dit kost een treinreis naar de Alpen

Tsja, wat vind jij duur... Ik boekte in juli zes weken voor vertrek de nachttrein van Oostenrijk naar Nederland. 35 euro voor een zitplaats en zo'n 80 euro voor een privéslaap'capsule' (in de modernste Nightjet). Voor dat geld ga ik geen hele dag of nacht in de auto zitten, zeker niet als ik alleen reis.

De prijs van je reis is natuurlijk afhankelijk van je vertrekpunt, bestemming, vervoersmaatschappij, reisdatum, hoe ver je vooruit boekt, etc. Ik betaal echter zelden meer dan 150 euro (slaapplaats) en boek ook in de zomermaanden erg last-minute.

Goedkoper met de trein naar de Alpen doe je zo

• Tickets zijn vaak goedkoper via Deutsche Bahn, ÖBB (Oostenrijk) of Nightjet (nachttrrein) dan via NS International. Het loont om prijzen te vergelijken.
• Boek zo vroeg mogelijk. Je kan tot vaak 11 tot 6 maanden van tevoren boeken, maar de exacte periode verschilt per vervoerder.
• Je kunt in de reisplanner een melding aanmaken voor data waarvoor de dienstregeling nog niet bekend is en/of tickets nog niet te boeken zijn. Je krijgt dan een melding zodra (de goedkoopste) tickets in de verkoop komen.
• Buiten het hoogseizoen en op maandag, dinsdag, woensdag of donderdag reizen is vaak goedkoper. Vergelijk prijzen in de routeplanner.
• Niet-flexibele tickets zijn goedkoper dan flexibele tickets. Je zit met zo'n ticket aan specifieke treinen vast. Mis je een overstap door vertraging, dan hoef je in mijn ervaring geen problemen te verwachten als je volgende trein een andere is dan je oorspronkelijk geboekt had.
• Met een nachttrein spaar je kosten van (andere) accommodatie uit. Zo'n slaapplaats klinkt misschien duur, maar is toch al snel goedkoper dan een overdagreis plus accommodatie.
• Afhankelijk van je reisplannen, kan een kortingspas of Interrailticket interessant zijn. Bonustips van volger Rosie: deze kun je in december vaak met 25% korting kopen. Je kunt met zo'n pas ook in treinen naar de Alpen reizen. Controleer vooraf voor welke treinen je een zitplaats moet reserveren. Voor nachttreinen zijn de reserveringskosten hoger (zie hier het overzicht). Houd rekening met die extra kosten als je wilt kijken of een Interrailpas kopen uit kan voor jouw vakantie.

De goedkoopste tickets boek je direct bij Deutsche Bahn, ÖBB (Oostenrijk), SBB (Zwitserland) of SNCF (Frankrijk). Dat scheelt vaak een paar tientjes met NS International, Treinreiswinkel en andere tussenpartijen.

Boeken is niet ingewikkeld

Dat zou je denken, maar ik vind het dus heel makkelijk! Je boekt dus het voordeligst bij de treinmaatschappijen zelf. Ik gebruik de Deutsche Bahn planner vaak voor al mijn reizen naar de Alpen. Daarin kun je namelijk ook prima een internationale reis plannen en boeken. Je kunt ook gebruikmaken van de planners van ÖBB (Oostenrijk), SBB (Zwitserland) of SNSF (Frankrijk). Kies je datum, vertrekstation en aankomststation invoeren en de planner geeft je opties. Je kunt ook direct bij NS International boeken, maar daar worden vaak minder opties aangeboden, kan je moeilijk extra's toevoegen, heb je minder controle over overstaptijd en krijg je reisupdates vertraagd door.

Als een planner wel erg optimistisch is met de overstaptijden, kun je kiezen voor de optie 'extra overstaptijd'. Op grote Duitse stations houd ik vaak minimaal een uur overstaptijd aan. Kom ik er met de planner niet uit, dan boek ik vaak losse trajecten. Daar ben ik volgens sommige mensen iets (echt, iets) duurder mee uit, maar dat is me de bevrijding van stress wel waard.

Kijk voor nachttreinen altijd ook naar beschikbaarheid op Nightjet.com

Ik heb nu een paar keer meegemaakt dat ik in het boekingsproces van een nachttrein van NS International de melding kreeg dat er toch geen plek meer beschikbaar was. Vaak kon ik die via Nightjet.com of ÖBB dan nog wel vinden en boeken. Ik hoor van andere treinreizigers dat zij soms op NS International zien dat er geen (lig)plaatsen beschikbaar zijn, terwijl die via Nightjet en ÖBB wel aangeboden worden. Niet direct opgeven dus, maar een van de andere sites raadplegen. Beter ook daar boeken, want goedkoper.

Reisupdates onderweg

De apps van de Deutsche Bahn en ÖBB geven snellere reisupdates dan NS International. Die app(s) dus installeren, ook als je via NS International boekt.

In snelle treinen moet je vaak (zonder meerprijs) een stoel reserveren

Het verschilt per trein(vervoerder) of een plek reserveren verplicht is. In hogesnelheidstreinen zoals de TGV en de Nightjet is dat vaak sowieso verplicht. Dat wordt bij het boeken vaak al duidelijk. Vaak krijg je de optie een stoel te reserveren. Vaak kost dit maar 5 euro, en ik vind het fijn om zeker te weten dat ik niet tussen gereserveerde stoelen naar een niet-gereserveerde stoel hoef te zoeken. Bij het boeken via NS-International, Deutsche Bahn of de Oostenrijkse ÖBB kan je meestal direct een stoel kiezen.

Zo vind je je gereserveerde stoel

Je gereserveerde plek staat op je (e-)ticket. Daar staat vaak eerst een nummer voor een treinstel en daarna een stoelnummer.

Zoek bij het instappen eerst naar het juiste treinstel. Dit staat vaak op digitale schermen bij de deuren genoemd. In apps van lokale treinvervoerders staat vaak een plaatje van de trein, met daarop helder bij welk vak op het perron (vaak A/B/C/D...) jouw treinstel waarschijnlijk komt te staan. Scheelt last-minute van voor- naar achterkant hollen.

In de treinen hangt boven de stoelen of boven het raam vaak een klein schermpje of papiertje met het nummer. Steeds meer treinen geven ook op een elektronisch bordje aan voor welk traject de stoel gereserveerd is. Reis je zonder stoelreservering? Kies een stoel die voor jouw traject volgens het schermpje niet gereserveerd is. Staat er niets, dan is de stoel vrij voor iedereen.

Zo lang duurt de treinreis naar de Alpen

Dat verschilt per bestemming. Reken op minimaal zeven uur, terwijl het zuiden van de Alpen ook 14 uur kan duren. Dit hangt er ook vanaf welke treinen je geboekt hebt. Een reis met meer overstappen en gebruik van regionale (stop)treinen duurt vaak langer. Een rit met de Nachttrein is lekker efficiënt, omdat je ’s nachts reist en ’s ochtends aankomt.

Zo zit het met overstappen

Er zijn meerdere directe, snelle verbindingen tussen Nederland en grote plaatsen in de Alpen. Start je avontuur daar in de buurt, dan valt het aantal overstappen enorm mee. Voor de meeste Alpenbestemmingen stap je één tot drie keer over. Een populaire route naar Oostenrijk is bijvoorbeeld via München, waar je overstapt op een trein naar Innsbruck of Salzburg. Naar Franse Alpenplaatsen gaat het vaak via Parijs of Lyon. Voer je bestemming eens in in een reisplanner, dan weet je hoeveel overstappen je kan verwachten.

Voorbeelden van Alpenplaatsen met een directe (nachttrein)verbinding met Nederland

• Innsbruck Hbf (Oostenrijk)
• Wenen Hbf (Oostenrijk)
• Basel SBB (Zwitserland)
• Zürich HB (Zwitserland)
• Bregenz (Oostenrijk)
• München Hbf (Duitsland)
• Feldkirch (Oostenrijk)
• Villach Hbf (Oostenrijk)

Inspiratie: Met de trein naar je huttentocht: 5 goed bereikbare routes

Plan genoeg overstaptijd

Vaak is 15 minuten genoeg om over te stappen, mits de trein die je verlaat op tijd aankomt. Hoe langer het treintraject, hoe groter de kans op vertraging. Op grote stations zoals München en Zürich moet je bovendien vaak wat verder lopen van perron naar perron. Ik reken daar minimaal een uur overstaptijd. Rijden mijn treinen dan wel netjes op tijd, dan koop ik mijn favoriete outdoormagazine Bergwelten en haal ik een beker thee. No stress!

Overstappen in Parijs

'Overstap in Parijs' roept onder sommige treinreizigers paniek op. Daar stap je namelijk niet over op het station, maar moet je van het ene naar het andere station reizen. Voor de Alpen is dat vaak van Gare du Nord naar Gare de Lyon. Reis in tien minuten met een RER-trein richting 'sud'. Je kunt elke RER nemen, want die komen allemaal langs Gare de Lyon. Ze rijden heel frequent. Houd voor een relaxte overstap minstens een uur overstaptijd aan, en koop je kaartje online of aan de bar in de Eurostartrein naar Parijs. Zie ook mijn blog Met de trein naar je wandelvakantie in Frankrijk.

Met de nachttrein naar de Alpen: zo gaat dat

Er zijn vele manieren om met de nachttrein te reizen. Je hebt de keuze uit verschillende comfortniveaus: een zitplaats is de goedkoopste optie, maar daar moet je geen hotelachtige nachtrust van verwachten. Een ligcoupé is al een stuk comfortabeler, met opklapbedden in gedeelde coupés van vier tot zes personen. Wil je privacy en meer ruimte, dan kies je voor een slaapcoupé, eventueel helemaal voor jezelf. De moderne nachttreinen hebben steeds vaker 1-persoons 'slaapcapsules'. In zo'n capsule slaap ik van de Oostenrijkse Alpen naar Nederland. Niet heel ruim, maar wel relatief veel privacy en een beetje een hostelgevoel.

Tip: houd voldoende kleding bij de hand, zodat je makkelijk een laag aan of uit kan trekken. Neem oordoppen en eventueel een slaapmasker mee.

Bagage meenemen: voldoende ruimte

Er zullen ongetwijfeld limieten gelden voor hoeveel bagage je mee mag nemen, maar daar wordt in mijn ervaring niet op gecontroleerd. Neem niet meer mee dan je zelf kan dragen. Hoe compacter je je bagage, hoe makkelijker je het jezelf maakt om door het gangpad te lopen. Ik vind rugzakken beter werken dan harde koffers, omdat je zo'n tas ook makkelijker tussen de aangrenzende rugleuningen van twee 4-pers-zitjes kwijt kan.

In Nederlandse treinen vind ik het vreselijk slecht geregeld met bagageruimte. Mijn rugzak past echt niet in zo'n laag vakje aan het plafond. In alle Alpenlanden hebben ze meer bagageruimte in de treinen. Deze zitten vaak bij de ingangen van de coupé, hoewel ik dit schrijf vanaf een Oostenrijkse trein met de bagageruimte halverwege de wagon.

Tip: vaak kan je bij het reserveren van een zitplaats aangeven dat je graag nabij een bagagerek wilt zitten. In veel treinen is er bovendien meer ruimte tussen het plafond-rek en het dak van de coupé.

Je weg vinden op buitenlandse stations

Je weg vinden op buitenlandse stations is niet veel anders dan de weg vinden op Nederlandse stations waar je nog niet eerder was. De wegwijzers hebben (perron)nummers en icoontjes voor wc, bus, kluisjes, uitgang. Gewoon de bordjes volgen. Kom je er niet uit? De meeste mensen in vervoerdersuniform spreken genoeg Engels.

Vertraging in je treinreis naar de Alpen

Met name op treintrajecten in Duitsland moet je rekening houden met vertraging. In Zwitserland en Frankrijk heb ik daar veel minder last van, al kan daar natuurlijk ook een boom op het spoor vallen of storing ontstaan. Een reden om niet met de trein te reizen? Wat mij betreft niet, want met de auto heb ik ook vaak vertraging en in de trein is dan tenminste nog een wc en loopruimte.

Met internationale tickets mag je bij vertraging gewoon de volgende trein nemen, zolang het dezelfde route en klasse is. Dat geldt ook voor niet-flexibele tickets. Laat bij ticketcontrole dan je originele ticket zien. Daar hoef je geen uitleg bij te geven, tenzij iemand je dat vraagt (maar dat is mij in 6 jaar heel veel treinreizen nog nooit gevraagd).

Tip: bij meer dan 60 minuten vertraging kan je vaak geld terugvragen bij de vervoerder waarbij je geboekt hebt. Zo reisde ik al eens 'gratis' naar Duitsland heen en weer.

Paspoortcontrole en tassencontrole worden zelden gedaan

Er zijn zelden paspoortcontroles in internationale treinen naar de Alpen. Je moet natuurlijk wel je paspoort of ID-kaart meenemen. Tassencontroles zijn zeldzaam, maar kunnen weleens voorkomen. In Spanje, dus buiten de Alpen, maakte ik een paar keer mee dat mijn tas door een vliegveld-achtige scanner moest.

Wifi in de trein

In veel (moderne) hogesnelheidstreinen en langeafstandstreinen kan je gratis wifi gebruiken. Zorg dat je daar niet afhankelijk van bent, want de kwaliteit wisselt nogal. Ik zit soms in treinen 'met wifi' waar het me in drie uur nog net lukt een appje te verzenden. Tegelijkertijd schrijf ik nu al drie uur met stabiel bereik in de trein van Zürich naar Innsbruck.

Veel nieuwere treinen hebben stopcontacten tussen twee stoelen. In sommige treinen geldt dat alleen voor de eerste klasse. Voor de zekerheid ook een powerbank meenemen dus.

Eigen eten en drinken meenemen

Ja, het is toegestaan om je eigen eten en drinken mee aan boord te nemen. Je houdt je medereizigers te vriend als dat eten niet te geurend of krakend is ;)

Bij lange ritten is er vaak ook een restaurant-coupé waar je eten en drinken kan halen. Ik heb nog niet meegemaakt dat er iemand met voederrugzak of -karretje langskomt zoals soms in NS-treinen, dus daar moet je niet op wachten. Op grotere stations zitten vaak kiosks waar je eten en drinken kan inslaan tijdens je overstap.

Bagage achterlaten die je niet mee wilt op wandeltocht

Ik ben fulltime op reis en reis met bus en trein, dus ik ken deze uitdaging als geen ander. Mijn laptop gaat echt niet mee op huttentocht! Er zijn meerdere manieren waarop ik bagage achterlaat:

• in een kluisje op het station. Vooral grotere stations hebben vaak aanbod. Controleer dat op de stationsinfopagina of gebruik Google.
• voor een rondwandeling: bij de accommodatie waar ik de nacht voor de start slaap. Airbnb, hotel, hostel... gewoon vragen, kan vaker dan je denkt. Ik vraag dit vaak voor het boeken al, zodat ik eventueel nog voor een andere accommodatie kan kiezen. Als het zo uitkomt, logeer ik vaak ook de nacht na mijn laatste etappe in dezelfde accommodatie.
• bij een A naar B wandeling vraag ik de eigenaar van de accommodatie waar ik slaap vaak of hij mijn spullen naar mijn accommodatie na de laatste etappe wil brengen. Geef ik ze dan, afhankelijk van de reistijd, een vergoeding voor (die ze vaak weigeren). Je kan ook via je eindpunt naar je startpunt reizen en je bagage bij accommodatie of kluisjes op je eindpunt achterlaten
• ik stuur mijn spullen ook vaak vanaf het laatste postkantoor dat ik tegenkom naar het postkantoor, accommodatie of een contactpersoon op mijn eindpunt. Vraag in het geval van een postkantoor als ontvanger bij het verzendpunt na hoe lang hij daar maximaal vastgehouden kan worden
• ik contacteer vaak locals via Warmshowers als ik er op andere manieren niet uit kom. Zo logeerden mijn laptop en ook mijn dure fiets al regelmatig bij wildvreemden. Is wel mijn 'laatste optie', maar heb zo nog nooit met al mijn zooi door de bergen hoeven lopen.

Meer tips voor treinreizen naar de Alpen

• Wandelstokken aan je rugzak? Probeer geen medereizigers te spiesen en doe altijd van die dopjes op de scherpe onderkant
• Hang aan 'al' je tassen zo'n reislabel met je naam en telefoonnummer. Dat is in Franse treinen ook verplicht.
• Maak screenshots van je e-tickets, want sommige apps laden slecht bij slechte verbinding
• Moet je met je e-ticket door een stationspoortje en wordt je wallet automatisch geopend? Dan scant het poortje inderdaad je code niet. Op Android kun je NFC uitschakelen onder instellingen. Op Apple kan dat niet, maar daar is deze handige app voor. Of vraag gewoon even een medewerker om je te helpen.
• Inge van @met_de_trein_door_europa deelt ook handige treinreistips op haar Instagramaccount