Moray Coast Trail: 72 km wandelen langs de Schotse kust

In de tien jaar die ik al in Schotland kom, heb ik veel ruige landschappen en mooie wandelroutes gezien. Een van mijn favoriete routes is buiten Schotland amper bekend: de Moray Coast Trail. Deze 72 kilometer lange route rijgt de vissersplaatsjes aan de Schotse Oostkust via kustpaden aan elkaar. De route is door de ligging vlakbij Inverness goed bereikbaar, er zijn veel minder midges en (Nederlandse) toeristen dan in andere delen van Schotland en het klimaat aan de kust van Moray is relatief droog en zonnig. Genoeg redenen voor een trektocht langs stranden, rotsen, duinbossen en dorpjes.

Moray Coast Trail in het kort

De Moray Coast Trail loopt langs de Moray firth

De Moray Coast Trail volgt grotendeels de kust van Moray, een regio nabij Inverness. Onderweg kijk je uit op de Moray Firth. Zo'n 'firth' is een zeearm, een soort fjord. Bij eb zijn de stranden breed en bij vloed komt het water op de meeste plekken tot aan de duinen of havenmuur.

De Moray Coast Trail is een relatief vlakke route, met slechts 330 meter hoogteverschil over een lengte van 73 kilometer. Af en toe klimt of daalt het pad wat door de duinen, maar een zware klim hoef je niet te verwachten. Het pad is nergens technisch moeilijk (maximaal T1) en daardoor ook voor de minder ervaren wandelaar goed te doen. Langs de kust liggen diverse dorpjes, die voor Schotse standaarden gezellig zijn. Je kunt er lekkere gelato halen, lunchen, dineren en overnachten.

De landschappen van de Moray Coast Trail

Ik deel hieronder een kort reisverslag, waarmee ik je een idee van de landschappen en bezienswaardigheden onderweg wil geven. Onder dit verslag deel ik meer praktische tips, zoals waar de supermarkten liggen, hoe het zit met (wild)kamperen en wat fijne accommodaties zijn.

--> direct naar de praktische tips

Etappe 1: van Forres naar Burghead (20,5 km)

Ik start de Moray Coast Trail in het centrum van Forres, dat vele prijzen ontving voor de kleurrijke bloemen die het dorp opvrolijken. Ik volg de Moray Coast Trail wegwijzer naar de Sueno's Stone. Deze zeven meter hoge staande steen is de hoogste en meest complexe Pictische steen van Schotland. Er zijn tafereeltjes uit de steen gebeiteld en dat vind ik toch wel cool.

Bij het verlaten van Forres begint de stoep langs een drukke weg. Ik vind het geraas van de langsrijdende auto's maar niets, en er lijkt geen einde aan dit stuk te komen. Had ik nou toch maar de bus van Forres naar Findhorn genomen.

'Hippiedorpje' Findhorn

Eenmaal aangekomen in Findhorn begint het kustwandelfeest dan eindelijk. Findhorn staat lokaal bekend als het 'hippiedorp', omdat er veel vrije geesten in de lokale community wonen. Er hangt een fijne sfeer in het dorp en ik heb tijdens eerdere bezoeken al veel fijne gesprekken in de cafés en duinen gevoerd.

Bij de biologische winkel naast het postkantoor haal ik wat lekkers, waarna ik de tocht met frisse moed voortzet. Findhorn is klein, dus ik sta zo in de duinen. Hier geen rul duinzand, maar gravel. Ik volg het pad tussen de bloeiende gaspeldoorn naar de kliffen met uitzicht op zee en strand. Hier staan de dennenbomen en heideplanten direct aan zee: iets wat ik nog niet eerder zag!

Jan van Genten

Ik wijk de volgende kilometers van het kustpad af, omdat ik graag over het strand wil lopen. Bij vloed raken de golven bijna de duinen, maar bij eb is de zandvlakte stevig en breed. Jan van Genten duiken als raketten het water in, waarna ze met een vis weer boven komen. Een zeehond zwemt parallel een stuk langs de kust. Dit ultieme genieten van de kust is waarvoor ik de route nu voor de tweede keer wandel.

Kilometers lang slenter ik langs de waterlijn, met in de verte de contouren van het dorp Burghead. Zo nu en dan verlaat ik het strand en volg ik de Moray Coast Trail voor de afwisseling door het bos. Heide en vele soorten paddenstoelen groeien tussen de dennenbomen. Via een kleinschalig caravanpark bereik ik Burghead. Dit langgerekte dorp ligt op een landtong in de Moray Firth. Ik bezoek het uitkijkplatform op de locatie van het voormalige Pictische fort, en de goed bewaard gebleven onderaardse 'well' (bron). Beiden liggen een klein stukje van de officiële route af.

Etappe 2: van Burghead naar Lossiemouth (14,5 km)

Ik verlaat Burghead de volgende ochtend via de geurige mouterij die de skyline van Burghead domineert. Een verhard (fiets)pad over een voormalige spoorbaan maakt dat ik snel vooruit kom, dus ik stop regelmatig om in me op te nemen hoe de golven tegen de rotsen rammen. Ik zie kleine vogels op rotsen zitten kwetteren, en meeuwen glijden voor de lucht. Zonder auto's te horen bereik ik het volgende dorp, Hopeman.

Kleurige strandhuisjes

In Hopeman is voor de toerist weinig te doen, behalve een ijsje halen en deze op het strand bij de kleurige strandhuisjes opeten. Het is het eerste van vele stranden die ik vandaag nog zal zien. Het ene goudkleurige strandje ligt nog meer verborgen onder en tussen rotswanden dan de ander. Sommigen zijn alleen voor klimmers en waterratten bereikbaar.

Het pad ligt op veilige afstand van de kliffen en leidt afwisselend door duingras en stekelige planten. Waar mogelijk, verlaat ik het kustpad om over het strand te wandelen. Het is eb en ik ben de eerste persoon die sinds de laatste vloed over het ongerepte zand loopt.

Vuurtoren

Ruim voordat ik het dorp Lossiemouth bereik, zie ik de Covesea Lighthouse-vuurtoren al boven de duinen uitsteken. Nog één stukje strand om het af te leren. Ik slenter langs de waterlijn en verlaat het strand bij de camping, dat een waar doolhof blijkt. Hoera voor navigatie-apps.

In Lossiemouth haal ik (nóg) een ijsje. Vanaf een bankje kijk ik uit op zee. Een zeehond zwemt langs en blijft op een paar meter afstand in de golven dobberen, waarna hij wegzwemt in de richting van de vuurtoren.

Etappe 3: van Lossiemouth naar Garmouth (13,5 km)

Over een splinternieuwe brug over de monding van de Lossie-rivier verlaat ik Lossiemouth en bereik ik East Beach. De duinen zijn in het begin van de twintigste eeuw kunstmatig aangelegd met behulp van oude treinstellen, maar dat zie je er niet aan af. Het strand strekt zich kilometers voor me uit, dus tijd voor een fikse strandwandeling.

Het zandstrand gaat vrij plots over in een grindstrand met een hoge bergrug van grind aan de vloedlijn. Hier lopen is veel harder werken. Kilometers lang ploeter ik door het losse grind, terwijl het zeewater steeds verder stijgt. Ik vind het tijd om het hogerop te zoeken en probeer over de grindheuvel te klimmen. Met een lawine van los grind word ik weer naar beneden gestuurd. Pas bij poging vier lukt het me, niet erg charmant op mijn buik liggend, om over de heuvelrug te klimmen. Wat zie ik daar? Een pad langs de duinen. Je kunt jezelf het ongemakkelijke lopen dus besparen door je ogen te gebruiken voordat je het grind op loopt.

Nog meer kiezels

Het kiezelstrand loopt helemaal door naar het einde van de etappe. Het duinpad wordt breder en leidt langs een eindeloze rij van bunkers en betonblokken die tijdens de Tweede Wereldoorlog dienden om amfibievoertuigen vanaf zee tegen te houden. Je kunt de bunkers bezoeken als je wilt.

Het Moray Kustpad buigt door de gaspeldoornstruiken af richting het dorpje Kingston on Spey. Langs goed onderhouden witte huisjes en perfect kortgemaaide tuinen leidt een pad me een heuvel op voor uitzicht over zee. De bomen aan weerszijden van de brede en snelstromende Spey-rivier hebben prachtige herfstkleuren. Ik volg de rivier stroomopwaarts naar het eindpunt van deze etappe: het stille Garmouth in.

Tip: bij Speyside coffee roasting co kun je echt goede koffie drinken en (de volgende dag) lekker ontbijten of lunchen.

Etappe 4: van Garmouth naar Buckie (12 km)

Vanuit Garmouth volg ik de Moray Coast Trail over de oude, tot verhard pad omgetoverde spoorbaan richting de kust. Het hoogtepunt van de wandeling is de imposante stalen spoorbrug over de Spey-rivier. Deze rivier is de snelst stromende rivier van Schotland. Na de vele regenval in de afgelopen weken, kolkt het water richting zee.

Via glooiende goudgele velden bereik ik het Dolphin Center bij de monding van de Spey. Het informatiecentrum met café is vandaag helaas gesloten, maar op de picknickbanken kan ik toch nog van de warme zon op mijn huid genieten. Het bezoekerscentrum is de zoveelste herinnering aan het feit dat ik nog geen dolfijnen gezien heb, ondanks dat ik al enkele dagen over het water tuur.

Stormschade

Het pad leidt langs het grindstrand van de kust af, een dennenbos in. Vrijwel alle bomen zijn hier omgewaaid, een herinnering aan hoe hard het hier kan spoken aan de kust. En aan het feit dat bomen te knus op elkaar planten niet zo'n duurzaam idee is.

Aan de andere kant van het hindernisparcours/bos volg ik een breed pad over de voormalige spoorlijn naar het dorp Portgordon. De boten in de drooggevallen haven liggen erbij alsof ze al vijftig jaar geen verfkwast gezien hebben. Verderop ligt een grote groep zeehonden op de drooggevallen zeebodem. Dolfijnen zie ik niet, maar deze 26 zonnebakkers maken dat een beetje goed.

Buckie, niet mijn favoriete plek

Vanaf het plaatsnaambord van Buckie is het nog een half uur lopen naar mijn B&B aan de hoofdstraat van het dorp. De oude haven van het voormalige dorp Buckpool, dat nu onderdeel vormt van Buckie, is het start- en eindpunt van de Speyside Way. Die route vormt samen met de Moray Coast Trail en de Dava Way de Moray Way-rondwandeling. Ik liep de drie tochten al eerder en vind die combi een aanrader.

De Moray Coast Trail loopt verder, langs een kinderkledingwinkel, deurmattenwinkel, reisbureau en andere 'essentiële' zaken. Ik vind het een sfeerloos dorp en de mensen die ik tegenkom zijn minder gezellig dan de inwoners van de oude vissersdorpen. Snel naar mijn accommodatie.

Etappe 5: van Buckie naar Cullen (12,5 km)

De laatste etappe van het Moray Coast Path begint weinig veelbelovend. De route loopt door de industrie en haven aan de rand van Buckie, waar ik een wat unheimisch gevoel krijg. Snelwandelend volg ik de weg waar geen einde aan lijkt te komen, tot ik in een dorpsdeel met schattige huisjes kom. Bij het verlaten van het dorp word ik al snel getrakteerd op weer een zonnende groep zeehonden.

Langs de rotskust loop ik het dorpje Findochty in, wat misschien wel mijn favoriete dorp van de hele kuststreek is. De witte huisjes hebben brede kozijnen in lichtblauw, groen of rood en het kerkje staat op een heuvel. Twee oudere vrouwen staan bij de havenmuur te kletsen, terwijl een hond in een monsterlijk truitje er verveeld bij staat.

Beroemde rotsboog

De baai aan de andere kant van Findochty ligt vol grillig gevormde rotsen, die de toon zetten voor de rest van de wandeling. Ik volg de kustlijn hoog boven de kliffen en geniet van spectaculair uitzicht. Sommige rotsen zijn wit van de uitwerpselen van de vele aalscholvers.

Ook het volgende dorpje, Portknockie, is stil maar sfeervol, met pastelkleurige huisjes en weinig verkeer. Na dit dorp zie ik dan eindelijk een van de beroemdste rotsen van Schotland: Bow Fiddle Rock. Deze rotspartij in zee is driehoekig, met in de zijkant een grot. Er zitten veel rotsduiven die wild fladderend tussen de rots en de kust heen en weer vliegen.

Naar Cullen

Vanaf een smal pad door de heide komt Cullen al snel in zicht. De rotsen, grotten, een gouden zandstrand en een oud viaduct die tussen mij en het eindpunt liggen, zorgen voor een spectaculair einde van dit wandelavontuur. Hoewel de markering bij het binnengaan van het dorp weer eens compleet verdwijnt, ontdek ik toch het officiële eindpunt bij de openbare toiletten in het centrum van het dorp. Ook op deze tweede wandeltocht stelde de Moray Coast Trail niet teleur.

Praktische informatie over de Moray Coast Trail

Wil je zelf het kustpad van Moray lopen? Hieronder deel ik mijn praktische tips.

In welke richting kan ik de Moray Coast Trail het best wandelen?

Qua uitzichten en hoogteverschillen maakt het niet zoveel uit in welke richting je de route loopt. Ik raad je aan om naar de weersvoorspelling te kijken en te kiezen voor de richting waarbij je de wind het meest in de rug hebt. De (zuid)westerwind was voor mij de reden om vooral in oostelijke richting te lopen. Daar komt bij dat ik het stuk asfalt tussen Findhorn en Forres behoorlijk saai vond en mijn avontuur daar niet mee wilde eindigen.

Het Moray Coast Trail in stukjes lopen

Je hoeft de ruim zeventig kilometer lange route natuurlijk niet in één keer af te leggen. Dankzij het goed georganiseerde openbaar vervoer langs het pad is kun je hem ook prima in delen lopen. Wandelen vanuit één vaste uitvalsbasis kan op die manier ook. Je vindt de bustijden op de Stagecoach-website of in de app.

Ik lift veel in Schotland, maar dat is hier aan de oostkust minder gebruikelijk en dus een stuk lastiger dan in andere regio's.

Begin- en eindpunt bereiken

Zowel Forres als Cullen heeft een directe busverbinding met Inverness. Forres heeft ook een treinverbinding met de grote stad. Afhankelijk van wanneer je boekt, is busreizen veel goedkoper dan treinreizen.

Voor lokale bussen hoef je vooraf geen tickets te reserveren. Je kunt je kaartje bij het instappen van de chauffeur kopen. Reis je met een langeafstandsbus van bijvoorbeeld Citylink of Ember, dan moet je wel van tevoren een ticket kopen om een zitplaats te reserveren.

Treinkaartjes koop ik altijd via Scotrail. Zie ook mijn tips voor treinreizen in Schotland.

Routegids, GPX-bestand en Komootroute

De Moray Coast Trail is gemarkeerd met blauwe cirkeltjes met een illustratie van een witte vogel. In een aantal dorpen miste ik de markering en maakte ik gebruik van routeapp Komoot.

Ik wil nooit afhankelijk zijn van markeringen en/of mijn telefoon, dus ik nam ook een routegids mee. De gids van Rucksack Readers is compleet en overzichtelijk.

• bekijk mijn Komootroute voor de hele Moray Coast Trail
• download het GPX-bestand voor gebruik in andere routeapps

Voorbeeld-etappe-indeling

Hieronder zie je de etappe-indeling die ik aanhield toen ik van dorp naar dorp en van accommodatie naar accommodatie liep. Ga je, net als ik de andere keer deed, wildkamperen? Dan kun je beter je eigen etappe-indeling maken. In mijn handboek Wandelen en Wildkamperen in Schotland deel ik hoe ik mijn wildkampeerplekken vind.

De route met de hond wandelen

Honden zijn langs de hele Moray Coast Trail welkom. Je hond mag tijdens het grootste deel van de route loslopen. Houd je hond aangelijnd op de golfbanen en in de dorpen. Pas op bij steile kliffen en houd rekening met sterke stromingen in de baaien. Neem poepzakjes en extra water voor je hond mee.

Overnachten langs de Moray Coast Trail

Fijne logeerplekken die ik aanraad:

• Forres: The Old Mill Inn en deze logeerkamer
• Findhorn: Ecovillage Escape Eco Pod en Crown and Anchor Inn (leuk dorp!)
• Burghead: Station Hotel (mogelijk gesloten, website laadt op moment van schrijven niet)
• Hopeman: The Station
• Lossiemouth: Firth Hotel & Restaurant, Norland B & B en Jomarnic B&B
• Buckie: Kintrae B&B (hier kom ik graag, vriendelijke mensen) en Struan House
• Portknockie: Victoria Hotel
• Cullen: Stravaig B&B

Is er geen beschikbaarheid meer in deze accommodaties? Gebruik Google Maps, Booking en AirBnB om alternatieven te zoeken.

(Wild)kamperen langs de Moray Coast Trail

Wildkamperen in Schotland is legaal, mits je je aan de Schotse Outdoor Access Code houdt. Zet je tent niet te dicht bij de bewoonde wereld of op privégrond op, en maak geen vuur. Er zijn voldoende wildkampeermogelijkheden langs het pad, al moet je dan wel een andere etappe-indeling aanhouden dan ik in dit blog tip. Nabij Buckie vond ik het vinden van wildkampeerplekken wat lastig.

Ik had op geen van mijn wildkampeerplekken (stromend) zoet water dat ik kon filteren voor drinken, diner en ontbijt. Ik tapte mijn flessen vol in de laatste stukjes bewoonde wereld die ik op een dag tegenkwam.

Let op: getijden

De meeste stranden staan bij vloed volledig onder water, ook als je je dat bij eb moeilijk voor kunt stellen. Ik raad het af om je tent op een strand of op de overgang tussen duinen en strand op te zetten.

Bekijk de getijdeninformatie voor het dichtstbijzijnde dorp. Bij nieuwe en bij volle maan komt het water bij vloed hoger dan in de rest van de maand.

Campings langs de route:

• Findhorn
• Hopeman (met heel fijn restaurant!)
• Lossiemouth
• Findochty

Bevoorrading: supermarkten langs het kustpad

Langs de route vind je weinig zoet water dat je kan filteren, dus vul je flessen in de dorpjes. In de meeste horecagelegenheden kun je je flessen kosteloos (laten) vullen, zeker als je ook een bestelling plaatst. Je kan natuurlijk ook waterflessen in de supermarkt kopen en deze leeggieten in jouw flessen. Ze doen hier helaas niet aan statiegeld, dus die lege flessen moeten dan in de prullenbak.

Je vindt supermarkten in onder meer...

• Forres (grotere winkels, Tesco en Lidl buiten het centrum)
• Findhorn (een heel fijne biologische winkel met veel lekkers en een terras)
• Burghead (tip: ga niet naar het winkeltje in het postkantoor maar naar de naastgelegen Coop)
• Hopeman (mini-supermarkt)
• Lossiemouth (grotere supermarkt verder landinwaarts)
• Buckie (diverse winkels)
• Cullen

De meeste winkels zijn, ook op weekenddagen, tot laat geopend. De openingstijden in Google Maps zijn vaak accuraat.

Niet vergeten mee te nemen

Het is niet voor niets dat mensen zeggen dat Schotland vier seizoenen in één dag kent. Bereid je dus voor op een breed scala aan weersomstandigheden. Neem altijd regenkleding met een waterkolom van minimaal 15.000mm mee. Een poncho raad ik met oog op de wind af.

Vanwege de goed begaanbare paden hoef je niet per se stugge (berg)wandelschoenen aan. Sportievere (trailrunning)schoenen zijn ook geschikt, mits je daar zelf goed lange afstanden op kunt lopen. Neem gaiters mee voor de stukken over het zandstrand.

Zie voor een complete paklijst en kooptips van alle spullen die daar op staan, mijn e-book over Wandelen en Wildkamperen in Schotland.

De Moray Coast Trail solowandelen

Ik wandelde de Moray Coast Trail beide keren solo. Dat voelde niet onveiliger dan in de rest van Schotland en Europa. Met name in de omgeving van de dorpjes kom je vaak wandelaars met hun honden tegen.

Vind je het spannend om alleen te gaan, maar heb je geen wandelmaatje? Volgens mijn lokale vriendin zijn er voldoende Facebookgroepen met vrouwen die een wandelmaatje in deze regio zoeken.

Wat is de beste tijd om de Moray Coast Trail te wandelen

Je kunt het Moray Kustpad in principe het hele jaar door lopen. De midges zijn in dit deel van het land minder erg aanwezig dan in het binnenland en het westen van Schotland. De vliegjes zijn niet zo dol op wind en een windstille dag is hier aan zee een zeldzaamheid. Aan de kust wordt weinig gejaagd, dus daar hoef je geen rekening mee te houden. Ik liep de Moray Coast Trail zelf in oktober en later nog eens in februari. In andere delen van het jaar wandelde ik losse etappes.

Houd bij het plannen rekening met...

• de militaire activiteit tussen Lossiemouth en Kingston. Hangt de vlag uit? Dan mag je het gebied niet betreden. Wil je vooraf weten of het gebied toegankelijk is? Bel dan naar het militaire informatienummer +44 (0)131 310 8692.
• de windrichting en windsterkte. Het kan hier, vooral in de winter, behoorlijk tekeer gaan. Staat de harde wind richting zee? Dan doe je er beter aan niet te gaan wandelen of een alternatief te verzinnen. Tip: de gratis apps van Windy en MetOffice.
• in dit relatief noordelijke deel van Schotland is het in het donkerste deel van het jaar eerder donker dan in Nederland. Zeker langs de kliffen kun je beter niet in het donker lopen. 's Zomers zijn de nachten langer dan bij ons en geniet je extra lang van het daglicht.

De route uitbreiden

De Moray Coast Trail vormt samen met (een deel van) de Speyside Way en de Dava Way de 'Moray Way'. De drie routes samen vormen een driehoek. De totale afstand van de rondwandeling is 160 kilometer, met een hoogteverschil van slechts 850 meter. Je volgt langs deze route de markeringen van de drie individuele routes. Elk van de drie routes en de gehele Moray Way zijn perfect voor wie wél van buitenlandse landschappen wil genieten, maar weinig hoogteverschillen of uitdagende paden of landschappen wil trotseren.

Meer meerdaagse wandelroutes in Schotland

Ik wandelde in de afgelopen tien jaar elk jaar meerdere langeafstandswandelroutes in Schotland. Na zo'n 3.000 kilometer wandelen zijn dit mijn topfavorieten:

• Rob Roy Way: heuvels, lochs en relatief makkelijke wandelpaden
• Cateran Trail: over de paden van oude veedieven, met relatief makkelijk wildkamperen
• West Highland Way: prachtig, maar mij inmiddels echt te druk
• Great Glen Way: rustiger alternatief voor bovenstaande
• Skye Trail: uitdagende trail over het beroemde eiland, alleen voor mensen met trektochtervaring en goede kaartleesvaardigheden

Zie voor meer routes mijn e-book met mijn 10 favoriete meerdaagse wandelroutes in Schotland.