Dit heb je nodig voor winterkamperen + budgettips

Winterkamperen is fantastisch, maar alleen als je warm en droog blijft. Dat doe je met de juiste winterkampeeruitrusting. Ik deel op deze pagina wat je nodig hebt voor winterkamperen. Ik geef je tips voor het kiezen van de belangrijkste winterkampeeruitrusting. Daarna deel ik budgettips en een complete paklijst voor winterkamperen.

Wat heb je nodig voor winterkamperen met een tent?

Warm blijven is de belangrijkste voorwaarde voor een leuk winterkampeeravontuur. Jezelf warm houden doe je door je slim te kleden en goed na te denken over je slaapsysteem. Je wilt sowieso een goed isolerende slaapzak en slaapmat (of alternatief, zie verderop) meenemen. Die moeten je natuurlijk niet alleen warm houden, maar ook comfortabel liggen. De winternachten zijn tenslotte behoorlijk lang. Verder heb je voor winterkamperen hetzelfde nodig als voor een kampeertocht in de rest van het jaar.

De belangrijkste winterkampeeruitrusting

1. Slaapzak voor winterkamperen

Voor winterkamperen wil je een slaapzak kopen die goed isoleert bij de koudste temperaturen die je verwacht. In de Nederlandse winter zakt de temperatuur zelden onder de –5 °C. Je kijkt voor de isolerende werking van de slaapzak naar de comforttemperatuur: de laagste temperatuur waarbij een gemiddelde vrouw de nacht door slaapt zonder wakker te worden van de kou. Mannen kijken naar de limiettemperatuur. Kies een slaapzak waarvan de comforttemperatuur net een paar graden lager is dan de koudste temperatuur die je verwacht. Tips voor vorm, materiaal, maat, etc. vind je in mijn blog over het kiezen van een slaapzak voor winterkamperen (coming soon). Zie ook de winterslaapzakcollectie van Bever.

Tip: maak je slaapzak warmer met een lakenzak

Je kunt je slaapzak een paar graden extra laten isoleren door er een lakenzak of thermoliner in te doen. Zo'n liner is veel goedkoper dan een slaapzak. Heeft je slaapzak een comforttemperatuur van 0 °C en verwacht je dat de temperatuur mogelijk tot -1 °C zakt? Dan koop of maak (zie budgettips) je liever een lakenzak dan een compleet nieuwe slaapzak.

Ik heb voor winterkamperen de Reactor Sleepingbag Liner van Sea to Summit, maar er zijn meer geschikte opties.

2. Een goed isolerende slaapmat

Bij winterkamperen is een goede slaapmat minstens zo belangrijk als je slaapzak. Je drukt je warme slaapzak plat aan de kant waar je op ligt. Daar kan hij je niet goed warm houden. Een goed isolerende slaapmat voorkomt dat je warmte verliest aan de grond.

De R-waarde drukt uit hoe goed een slaapmat isoleert (zie uitleg in mijn blog over lichtgewicht slaapmatten).

• R-waarde 2.9 isoleert tot -2 graden
• R-waarde 3.2 isoleert tot -5 graden
• R-waarde 4 isoleert tot -11 graden
• R-waarde 4.9 isoleert tot -17 graden

Voor winterkamperen in Nederland is een R-waarde van minimaal 3 tot 4 vaak voldoende. Ga je kamperen in koudere omstandigheden in bijvoorbeeld Schotland, dan zit je veiliger met een R-waarde van 5 of hoger. In mijn blog en Handboek voor meerdaagse wandeltochten deel ik meer over de verschillende soorten waar je uit kunt kiezen. Zie ook het winterslaapmatten-aanbod van Bever.

3. Lagen kleding voor buiten

Warm in je tent slapen begint met warm je tent in gaan. Zelfs de dikste slaapzak warmt jou niet actief op. Draag buiten meerdere lagen (dunne) kleding over elkaar. Draag daar overheen een water- en winddichte (regen)jas. Kom in beweging als, of beter nog: voordat, je het koud krijgt. Draag een muts, handschoenen en een sjaal of muts.

4. Slaapkleding

Dat je in je ondergoed in je slaapzak moet om zo warm mogelijk te blijven is al een tijdje achterhaald. Je kunt beter ruim zittende (merino)thermo-ondergoed dragen. Een laag is voldoende, de slaapzak doet de rest van het werk. Ik draag altijd van die ruime zachte wintersokken in mijn slaapzak.

Als je slaapzak net niet lekker warm genoeg is, kun je een donsjas of een synthetisch alternatief (deze heb ik) dragen.

Ik draag 's nachts ook altijd een muts. Dat is niet echt nodig als je slaapzak een dikke capuchon heeft, maar ik vind die extra warmte heel fijn. Zonder capuchon en zonder muts verlies je best veel warmte via je hoofd.

5. Een tent voor winterkamperen

Ik gebruik voor winterkamperen in Nederland dezelfde tent als op al mijn andere tochten. Als er nu echt een dik pak sneeuw zou vallen, dan moet de tent net wat steviger zijn, maar dat gebeurt hier niet zo vaak. Met een 3-seizoenentent red je je prima. Verwacht je zwaarder winterweer? Verdiep je in 4-seizoenententen.

Wat ik naast stevigheid belangrijk vind aan een tent voor winterkamperen: de ventilatiemogelijkheden. In de winter ontstaat snel condens: nattigheid aan de binnenkant van je tent. Ventilatieopeningen aan beide zijden van de tent helpen om vocht af te voeren zonder dat je tocht creëert. Bij veel 3-seizoenententen reikt het tentdoek niet helemaal tot de grond en dat zorgt ook al voor extra isolatie.

6. Haringen voor winterkamperen

Ik gebruik meestal de lichtgewicht MSR-haringen die bij mijn tent geleverd werden. Als de grond echt diep bevroren is, krijg ik ze er niet in. Dan kun je beter een zwaardere maar stevigere (hardere?) rotsharing meenemen. Die kun je net wat harder in de grond rammen. Ik gebruik daarvoor meestal geen hamer, maar een steen.

Ga je winterkamperen in de sneeuw? Dan wil je speciale sneeuwharingen aan je uitrusting toevoegen. In sneeuw kun je haringen horizontaal ingraven of gebruikmaken van stokken of takken als anker. Neem altijd een paar reserveharingen mee.

Budgettips voor winterkampeeruitrusting

Ik snap echt wel dat je voor één keer winterkamperen geen dure winterkampeeruitrusting aan wilt schaffen. Ik ben met het oog op duurzaamheid geen fan van goedkope spullen van minder goede kwaliteit kopen. Er zijn creatieve alternatieven die bovendien veel goedkoper zijn, zoals:

• je winterkampeerspullen huren. Dat kan bij betrouwbare verhuurders zoals Hikershouse, Bever en Surviking.
• tweedehands te kijken naar spullen voor winterkamperen. Ik zie op marktplaats regelmatig goed isolerende matten en warme slaapzakken aangeboden worden.
• twee slaapzakken over elkaar 'dragen'. Het maakt daarbij niet uit als de ene slaapzak dons en de andere synthetisch is bijvoorbeeld. Stop de synthetische laag aan de buitenkant, want die kan beter tegen vocht dan dons.
• je eigen dekbed meenemen. Reis je met de auto naar je winterkampeerplek? Dan is een warme slaapzak die in een wandelrugzak past niet zo belangrijk. Leg je warme winterdekbed en eventueel wat extra dekens op de achterbank en maak een knus nest in je tent.
• zelf een lakenzak maken van (een) fleecedeken(s) die je in huis hebt. Naai deze aan drie zijden dicht in de vorm van je slaapzak. Dit voegt zo een paar graden aan de comforttemperatuur toe.
• reflectiefolie onder en op je (niet-winter)slaapmat leggen. Dit kan radiatorfolie zijn, of zo'n antivriesbeschermer voor de voorruit van je auto. Het knispert allemaal wel wat, maar scheelt wel investeren in een goed isolerende slaapmat. Ik gebruik zelf vaak zo'n waterdicht, dik picknickplaid op de bodem van mijn tent. Heb je een schapenvachtje in huis? Dat werkt ook.
• een kruik en thermosflessen met heet water van huis meenemen als je met de auto naar de camping reist. Er zijn ook mensen die eenmalig bruikbare handen- en voetenwarmers meenemen, maar ik vind dat onnodig afval.

Paklijst voor winterkamperen

Slaap- & kampeeruitrusting

• Tent (3- of 4-seizoenen, afhankelijk van omstandigheden)
• Haringen
• Extra scheerlijnen
• Footprint of grondzeil
• Slaapzak geschikt voor de nachttemperaturen die je verwacht
• Lakenzak of thermoliner
• Slaapmat met voldoende R-waarde
• eventueel extra isolatiemat

Kleding (lagen!)

Overdag:

• Basislaag (merino of synthetisch)
• Meerdere tussenlagen (merino of synthetisch)
• Isolatielaag (fleece of dons/synthetisch jasje)
• Water- en winddichte jas
• Wandelbroek
• Thermoliner onder je wandelbroek
• (Warme) wandelsokken (testen of die  lekker zitten in je schoenen)
• Muts
• Handschoenen
• Buff of sjaal

Avond & nacht:

• Droge slaapkleding
• Eventueel een isolatiejasje
• Muts (zelfde als overdag)

Koken & eten

• Brander geschikt
• Brandstof die ook werkt bij lage temperaturen, zoals all season gas
• Pan
• Aansteker of fire steel
• Beker, lepel/spork
• Bakje om uit te eten als je niet uit de pan wilt eten
• Eventueel: thermosfles
• Avondeten, ontbijt en snacks
• (Marshmallows voor bij het kampvuur)
• BPA-vrije fles van bijvoorbeeld Nalgene. Deze kun je als kruik gebruiken. Lekker om er een shirt of buff omheen te doen.
• Waterflessen

Je kunt ook eten van thuis meenemen in een thermosbeker. Of koud eten. Dan heb je geen kooksysteem en brandstof nodig.

Navigatie & elektronica

• Hoofdlamp (met extra batterijen)
• Powerbank
• Telefoon
• (GPS)
• (Wandelkaart)

Veiligheid & verzorging

• EHBO-set
• Persoonlijke medicatie
• Blarenpleisters
• Lippenbalsem
• Toiletartikelen
• (Badslippers voor in de campingdouche)

Overig & comfort

• Zitmatje of lichtgewicht stoeltje
• Handdoek (sneldrogend)
• Toiletpapier en afvalzakje
• Oordoppen
• Reparatiesetje (ducttape, tentreparatie)

Meer tips voor winterkamperen

Goede winterkampeerspullen zijn belangrijk, maar houden je niet op magische wijze warm. Lees mijn tips voor warm blijven in je tent in de winter. Wordt dit je eerste keer winterkamperen? Bestudeer mijn gratis complete gids met 10 tips voor winterkamperen. Als je klaar bent voor je avontuur zoek je fijne kampeerterreinen in Nederland die in de winter geopend zijn.