3-daagse huttentocht bij Berchtesgaden boven de Königssee

In het uiterste zuidoosten van Duitsland liggen het stadje Berchtesgaden en het gelijknamige nationaal park. Het 208 km² grote beschermde natuurgebied is er een van uitersten: van de bijna 200 meter diepe Königssee tot de 2.713 meter hoge Watzmann-Mittelspitze. Ertussen liggen groene almen met sfeervolle berghutten, avontuurlijke wandelpaden en prachtige rotsplateaus. Ik liep een op maat gemaakte 3-daagse huttentocht bij Berchtesgaden en deel hem op deze pagina met je.

Ik kan deze route en routegids gratis aanbieden dankzij sponsoring van de VVV van Berchtesgaden.

3-daagse huttentocht bij Berchtesgaden

3 dagen op huttentocht bij Berchtesgaden en de Königssee: een sfeerimpressie

Hieronder lees je een compact verslag van mijn drie dagen wandelen van hut naar hut. Ik liep geen bestaande route, maar een combinatie van bestaande paden die bij mijn conditie en vaardigheden past.

Met dit verslag wil ik je een voorproefje geven van wat je onderweg kunt verwachten. Praktische informatie voor het plannen van je eigen avontuur staat onder dit verslag.

Dag 1: van de Obersalzberg naar het Schneibsteinhaus

We beginnen ons wandelavontuur op een historisch beladen plek: Documentatiecentrum Obersalzberg. Dit documentatiecentrum bevindt zich op de voormalige tweede regeringszetel van Adolf H. We volgen hier de bordjes voor de Carl-von-Linde Trail, een makkelijk begaanbaar pad dat al in 1895 aangelegd werd door zijn naamgever. We lopen tussen de bomen, maar kijken op open plekken uit op het groene dal omringd door bergen, waarin ook Berchtesgaden ligt.

Watzmann

Vanaf de alpenweide Scharitzkehlalm volgen we een stukje de weg, met uitzicht op steile grijze rotswanden. Bij parkeerplaats Hinterbrand lopen we het Nationaal Park Berchtesgaden en begint het steilere bergop wandelen. We volgen een smal wandelpad de voormalige skihelling op, en zien rechts van ons de Watzmann liggen. Met een 2.713 meter hoge top is dit de op twee na hoogste bergtop van Duitsland.

Naar de hut

We passeren het middelstation van de Jennerkabelbaan. We hadden een hoop hoogtemeters kunnen besparen als we de kabelbaan van het dal omhoog genomen hadden, maar dat is lang niet zo leuk. Nu hebben we het uitzicht op de 2.300+ meter hoge kalkrotsen aan de ene kant, en donkerdere rotsen aan de andere kant verdiend. We zijn er nog niet, we moeten nog een steil grindpad omhoog voordat we het Schneibsteinhaus zien liggen.

Het Schneibsteinhaus

Onze overnachtingsplek is een klassieke houten berghut met houten luiken op een groene bergweide. Aan de andere kant van de groene weide ligt de 2.275 meter hoge Schneibstein. 'Daar gaan we morgen op, hè?' vraag ik mijn wandelmaatje licht geïntimideerd. Maar eerst: ijsthee van Alpenkruiden, een boek lezen in de zon, een flink bord pasta, een praatje met de vriendelijke huttenwaarden en dan naar bed.

Dag 2: van het Schneibsteinhaus naar de Gotzenalm

Het weer blijft stabiel vandaag, dus we kunnen rustig ontbijten voordat we aan de langste etappe van deze tocht beginnen. De wandeling duurt volgens de bordjes zo'n 6,5 uur, maar ik weet dat ik over paden met rode moeilijkheid vaak net wat langer doe.

Bij het nabijgelegen Carl-von-Stahl-Haus begint twee uur bergop lopen naar de top van de Schneibstein. Het rotsachtige pad is gepolijst door vele wandelaars voor ons. De 2.276 meter hoge Schneibstein is een van de makkelijkste te beklimmen 2000'ers van de Berchtesgadener Alpen, zeker met het bergstation van de Jennerbahn zo dichtbij.

Gemzen en topkruis

Onderweg naar boven spotten we twee kuddes gemzen op groene berghellingen. Gisteren een hazelworm en notenkrakers gezien, vandaag deze behendige geiten. Het Nationaal Park maakt de wildlife-belofte in ieder geval waar.

Ik moet goed opletten waar ik mijn voeten neerzet, maar als ik stil sta en om me heen kijk, zie ik de Watzmann en een ruige bergrug waar de 2.252 m hoge Hoher Göll onderdeel van is.

Op het 2.275 m hoge topplateau van de Schneibstein ben ik even sprakeloos. Niet door vermoeidheid, maar door het panorama. Naar het zuiden de ene donkergrijze rotswand achter de andere. Dit zijn de toppen van Dachstein, het Steinernes Meer en de Berchtesgadener Alpen. Ruigte!

Over het rotsplateau

Afdalen van het plateau gaat gelukkig geleidelijk. Zo kunnen we zo lang mogelijk genieten van dit 'maanlandschap'. Kalkrotsen overal, met losse stenen en diepe, door water uitgesleten geulen en gaten. Op een van de rotswanden balanceren drie steenbokken.

We pauzeren nabij de Seeleinsee, een prachtig meertje op de foto's in Komoot, maar nu een zielig plasje. Droogte is ook hierboven een probleem, zoals we ook in de volgende berghut zullen ervaren. Van de droogte is op de helling met vele tinten groen niet te merken. Lariksen, andere naaldbomen, varens, mossen. Een groot contrast met de kale rotsen nog geen honderd meter erboven.

Apenkooien

Het laatste stuk afdaling en het eerste stuk stijgen richting de hut zijn een soort apenkooien in het bos. Planken die tegen de rotswand getimmerd zijn, nietjes in de rots, trappen zonder leuning en staalkabels voor extra veiligheid. Mijn wandelmaatje vindt dit een 'leuk pad'. Ik vind het pad vooral leuk als ik aan het eind liggend op het gras de hoogtevrees uit me voel sijpelen. Type 2 fun: in het moment zelf niet maximaal genieten, maar terugkijkend wel.

Naar de Gotzenalm

Aan het eind van de dag nog steil moeten stijgen is niet mijn favoriet, maar hier doen we gelukkig op een breed grindpad met goed uitzicht op een bergweide met lariksen en Alpenpanorama's. Na acht uur lopen bereiken we de Gotzenalm, met de gelijknamige berghut. Wát een plek: de alm ligt in een soort arena van verre Alpentoppen.

Met een glas vlierbessensap op het terras, de voeten omhoog op het hek en luisteren naar de koebellen. Wat een heerlijke afsluiting van de dag. Een puzzel maken, Spinatknödel eten en dan nog een avondwandeling maken om op de Königssee neer te kijken.

Dag 3: van de Gotzenalm via de Königssee naar Berchtesgaden

We kijken nog een keer om ons heen voordat we de Gotzenalm verlaten. Ik wil hier nog wel een paar nachten blijven, maar vandaag dalen we ruim duizend meter af naar de Königssee. We volgen de eerste kilometers dezelfde steile grindweg die we gisteren omhoog liepen. Goedemorgen spieren!

Het pad ligt als een slinger over de helling. Wij slalommen om jonge koeien die ons aanstaren maar geen stap verzetten. We dalen en dalen, tot we bij een groepje almhutten afslaan naar de 'Kesselsteig'.

Kesselsteig

We moeten nog flink wat hoogtemeters dalen voordat we aan de oever van het meer staan. Dat hoeft dankzij de vele zigzags in de Kesselsteig niet steil. Dit is ontspannen lopen, over een goed begaanbaar pad waarvan op slechts korte stukjes 'niet de diepte in kijken' als anti-hoogtevrees-techniek nodig is. Zo nu en dan zien we tussen de bomen door het meer en de steile oostwand van de Watzmann liggen.

Königssee

Net als ik me af begin te vragen hoeveel zigzags er nog moeten komen, spuwt het bos ons uit op een open plek aan het water. Er staat een houten schuilhut met een fonteintje en een steiger. Op de steiger kunnen we een oranje bord verplaatsen om naar passerende elektrische (rondvaart)boten te seinen dat we mee willen. Voordat we dat doen, willen we genieten van deze paradijselijke plek. Schoenen uit, voeten in het heldere water. Picknicken en ons verwonderen over de kale rotswand die zo'n 1.800 meter verticaal uit het meer steekt. Aan de voet van de rots ligt de fotogenieke bedevaartskerk van St. Bartholomä.

Naar de volgende halte

Een rondvaartboot haalt ons op en zet ons bij halte Seelände in Schönau am Königssee weer af. Hier zoeken we enigszins overweldigd onze weg door de massa toeristen. Eerst naar het uitkijkpunt Malerwinkel, waar we nog een laatste keer uitkijken over de Königssee ingeklemd tussen de bergen. Een spitse punt aan de horizon is nu goed zichtbaar: de 2.653 meter hoge Schönfeldspitze, de op één na hoogste top van het gebergte Steinernes Meer.

Vanaf daar is het rustig op onze route terug naar Berchtesgaden. We lopen over een beboste heuvel, dan naar de ondiepe rivier Königsseer Ache. 'Dit zou een goede plek zijn voor de waterspreeuw'. Mijn maatje heeft dat nog niet gezegd, of we zien er een zitten. Op een rots in de rivier, zich uitgebreid aan het wassen.

Nog een laatste blik achterom

Vlak voordat we Berchtesgaden in lopen, kijken we op een open veld nog één keer achterom. Oh hallo! Voor het eerst in dagen zien we de Watzmann overdag met zijn toppen uit de wolken. 'Tot de volgende!'

Zelf op huttentocht bij Berchtesgaden? Praktische routetips

Zo reis je naar en van Berchtesgaden

Ik reis graag met de nachttrein, en op die manier is Berchtesgaden gelukkig ook goed bereikbaar. Er rijdt een Nightjet met privécapsules en coupés naar Salzburg Hauptbahnhof. Lees voordat je boekt mijn tips voor (nacht)treinreizen naar de Alpen.

Je kunt natuurlijk ook overdag reizen. Als alles mee zit, ben je vanuit Utrecht zo'n 10,5 uur onderweg naar Berchtesgaden. De snelste reisoptie met zo weinig mogelijk overstappen is ICE225 naar Augsburg Hbf en daar overstappen in ICE211 naar Salzburg Hauptbahnhof. Gebruik de planner van de Deutsche Bahn om je reis te plannen en tickets te kopen.

Vanaf Salzburg Hauptbahnhof neem je bus 840 naar Berchtesgaden. Die reis duurt zo'n 55 minuten, en je kunt je kaartje in de bus kopen. Let op: je kunt alleen cash betalen, en volgens mij betaalde ik 7,10 euro enkele reis.

Voor of na de tocht in Berchtesgaden overnachten

Ik overnachtte de nacht voor vertrek al in Berchtesgaden. Ik sliep in het comfortabele Hotel Schwabenwirt, waar ik spullen achter mocht laten die ik tijdens mijn wandeling niet nodig had. Meer accommodaties vind je op deze overzichtssite. Je betaling van toeristenbelasting geeft je recht op de Berchtesgaden Gastenkaart. Daarmee reis je gratis met het openbaar vervoer van de RVO, waar de busrit naar het startpunt ook onder valt.

Er is zoveel te doen in Berchtesgaden, dat je je er de dagen na je tocht ook prima kunt vermaken. Zie Berchtesgaden.de voor leuke activiteiten en wandeltochten.

Met de bus van Berchtesgaden naar het startpunt

De 3-daagse huttentocht begint met een kort busritje heuvelop van Berchtesgaden. Neem bus 838 van station Berchtesgaden naar Dokumentationszentrum Obersalzberg. Deze Obersalzberg was vanaf 1923 vakantieoord van Adolf Hitler. Het documentatiecentrum is gewijd aan de geschiedenis van Obersalzberg en het nationaalsocialisme. Als je vroeg op pad gaat, heb je genoeg om deze plek te bezoeken voordat je aan je wandeltocht begint.

De tocht eindigt bij het station in Berchtesgaden.

Belangrijk: de regels van het Nationaal Park

Het grootste deel van deze huttentocht ligt in het Nationaal Park Berchtesgaden. Je moet je er aan deze regels houden. Niet van de paden af, honden aan de lijn, niet kamperen, geen drones vliegen en geen planten plukken bijvoorbeeld.

De moeilijkheid van paden

Het labelingsysteem voor de moeilijkheid van paden werkt in de Duitse Alpen als volgt:

• Dalpaden (geen kleur): brede, gemakkelijk begaanbare paden, vaak nabij het dal, zonder valgevaar.
• Gemakkelijke bergpaden (blauw, T2 op de SAC-schaal) zijn meestal smal, kunnen steil zijn en bevatten geen gedeelten met valgevaar.
• Middelzware bergpaden (rood, T3) zijn meestal smal, vaak steil en kunnen gedeelten bevatten die blootgesteld zijn aan diepte of valrisico. Langs sommige stukken pad, zoals op de afdaling op mijn etappe 2, zitten touwen of kabels aan een wand.
• Moeilijke bergpaden (zwart, T4-T6) zijn smal, vaak steil en er is een groter risico op vallen. Ze bevatten regelmatig gezekerde loopgedeelten en/of makkelijke klimstukken waarbij je je handen moet gebruiken. Op dit soort paden moet je echt ervaren en tredzeker zijn en geen hoogtevrees hebben.

Op de gele wegwijzers langs de route zie je blauwe, rode of zwarte bolletjes bij de bestemmingen. Die kleuren komen overeen met wat ik schreef, en vertellen je dus wat de moeilijkheid van het pad naar die bestemming is.

Bron, met aanvullende informatie: de Duitse Alpenvereniging.

De overtocht vanaf on-demand-halte Kessel

Het eerste deel van de derde dag van deze huttentocht eindigt bij een houten hut en steiger aan de Königssee. Voordat je aan die ruim 1.000 meter afdalen begint, wil je zeker weten dat je daar opgepikt kan worden door een boot. Je vindt de dienstregeling hier. Als je tijd hebt, is een langere rondtocht over de Königssee ook een aanrader.

Wij konden alleen contant betalen in de boot. Bekijk de tarieven op de gelinkte dienstregelingspagina en neem voldoende cash mee.

Let op: dit is een on demand stop. Op de steiger staat een metalen frame waarin je een oranje vlak kunt verschuiven. Als het oranje vlak zichtbaar is voor de schipper, maakt hij een ommetje om jou op te pikken. Je kunt beide kanten op, richting Seelände en richting St. Bartholomä, dus controleer of je het juiste bord schuift.

De berghutten waar je overnacht

Voor de eerste nacht boek je het Schneibsteinhaus. Deze berghut van de Alpenverein ligt tussen de Jenner, Hohes Brett en Schneibstein. Hij wordt gerund door heel vriendelijke mensen. Overnachten doe je vanaf 15 euro per persoon (slaapzaal en lid van Alpenvereniging), en halfpension kost 45 euro. Er zijn ook privékamers, en je kunt ook kiezen voor slechts één of twee gangen avondeten. Bij halfpension is er standaard keuze tussen vlees of vegetarisch.

De tweede hut

De tweede nacht breng je door op de Gotzenalm. Deze hut ligt op een groen plateau omringd door ruige bergen. Ook hier zijn de mensen heel vriendelijk. Overnachten kost hier vanaf 40 euro p.p. inclusief ontbijt. Avondeten is a la carte.

Tip: maak een avondwandeling naar uitkijkpunt Feuerpalven. Hier, op 10 minuten lopen van de berghut, ligt de Königssee ruim 1.000 meter onder je. Hier zie je ook de enorme oostwand van de Watzmann.

Handig om te weten

• De hutten zijn, afhankelijk van het weer, normaliter van mei tot half oktober geopend. Zie deze pagina of de websites van de hutten voor precieze data.
• In het Schneibsteinhaus kun je alleen bedragen vanaf 30 euro pinnen. Eten en drinken die je voor het avondeten bestelt, moet je apart afrekenen (en als je de 30 euro niet haalt, moet dat dus cash). In de Gotzenalm-hut kun je alleen met cash betalen.
• In het Schneibsteinhaus krijg je korting als je lid bent van de NKBV of een andere Alpenvereniging.
• Beide hutten hebben oplaadmogelijkheid voor je telefoon.
• Er worden beperkt huttensloffen aangeboden, dus die kun je beter zelf meenemen.
• Water is in beide hutten heel schaars. Douchen is daardoor niet mogelijk en opfrissen bij de wasbak doe je zo efficiënt mogelijk. Op de Gotzenalm gebruik je het droogtoilet en koop je drinkwater voor 3 euro per 1,5 liter fles.
• Ik had telefoonbereik in het Schneibsteinhaus, maar geen op de Gotzenalm.
• In het Schneibsteinhaus krijg je een lakenzak te leen, en moet je rugzak beneden blijven. Dit is een maatregel om bedwantsen te weren. Op de Gotzenalm moet je zelf een lakenzak meenemen. Je kunt je lakenzak tussen tochten door goed verpakt in een plastic zak zo'n 72 uur in de vriezer leggen om bedwantsen en hun eitjes te doden.

Deze wandelkaart wil je kopen

Neem altijd een papieren wandelkaart mee als je in de bergen gaat wandelen. Apps zijn handige hulpmiddelen, maar geen vervanging. Zorg dat je ook weet hoe je met zo'n kaart en waar nodig kompas kunt navigeren. Die basis kun je prima leren tijdens een workshopdag in Nederland (zoals deze die ik organiseer).

Ik gebruikte Wandelkaart 795 Berchtesgadener und Chiemgauer, een set van drie wandelkaarten waarvan één deze gehele route dekt. De kaarten hebben schaal 1:25.000. Die wandelkaart kun je in Nederland al bestellen en ontvangen, en gebruiken voor je voorbereiding. Lokaal is deze wandelkaart met dezelfde schaal te koop.

De Komoot- en gpx-bestanden

Dit zijn de routebestanden van de route zoals ik hem liep:

• Dag 1: Komoot // gpx-bestand
• Dag 2: Komoot // gpx-bestand
• Dag 3 deel 1: Komoot // gpx-bestand
• Dag 3 deel 2: Komoot // gpx-bestand

Download de routebestanden en de relevante regio voor offline gebruik, want je hebt lang niet overal bereik.

Een alternatief voor mensen met hoogtevrees of voor dagen met slecht weer

Heb je last van hoogtevrees, of wordt er te slecht weer voorspeld om op dag 2 over de Schneibstein te gaan? Dit alternatief voor dag 2 loopt geheel over een breed grindpad.

Op het eerste deel van dag drie had ik korte stukjes last van hoogtevrees. Niet heel ellendig, want het pad is goed begaanbaar en er groeien bomen op de helling. Zie je dit niet zitten? Volg deze alternatieve route naar het tussenstation van de Jenner-kabelbaan. Deze route overlapt deels met de alternatieve route voor dag 2.

Dit moet je meenemen op je huttentocht bij Berchtesgaden

• een fijne wandelrugzak met regenhoes of waterdichte zakken voor je spullen
• minstens 2 liter water in flessen of een drinksysteem. Je komt onderweg geen stroompjes tegen waaruit je kunt filteren.
• voldoende eten, wat langs etappe 2 liggen geen berghutten voor een lunchpauze.
• wandelschoenen van minimaal categorie A/B.
• regenjas met een waterkolom van minimaal 15.000 mm, ook als er geen regen voorspeld wordt.
• regenbroek, het liefst ook met een waterkolom van minimaal 15.000 mm
• extra kleding, waaronder een isolatie- of donsjas, want het is op hoogte 's morgens vroeg en einde middag aanzienlijk frisser.
• EHBO-set, altijd met ook een reddingsdeken
• lakenzak. In het Schneibsteinhaus krijg je één te leen, maar op de Gotzenalm moet je je eigen meenemen.
• wandelkaart en eventueel kompas
• contant geld. In het Schneibsteinhaus kun je pinnen vanaf 30 euro. Gotzenalm accepteert alleen cash.

Zie mijn voorbeeldpaklijst voor huttentochten voor een compleet overzicht van wat je nodig hebt op deze tocht.

Handige links

• Blijf je nog even in Berchtesgaden? Goed idee, want er is zoveel te doen.
• Voor de heel fitte en ervaren, zekere wandelaars zonder hoogtevrees: de 100 km lange Berchtesgadener Höhenweg
• mijn e-book met tien hoogtevreesvriendelijke(re) wandelroutes